Emyr Humphreys

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Emyr Humphreys
Emyr Humphreys.jpg
Geni Emyr Humphreys
(1919-04-15) Ebrill 15, 1919 (97 oed)
Trelawnyd, Sir y Fflint
Galwedigaeth Cynhyrchydd radio, darlithydd, llenor
Cenedligrwydd Baner Cymru Cymreig
Addysg Ysgol Uwchradd y Rhyl
Prifysgol Cymru, Aberystwyth
Math o lên Ffuglen, llenyddiaeth, barddoniaeth
Pynciau Cymru
Gwobrau nodedig Gwobr Somerset Maugham
Gwobr Hawthornden
Llyfr y Flwyddyn (x2)
Gwobr Siân Phillips
Priod Elinor Myfanwy Jones
Plant Dewi Humphreys, Mair Humphreys, Siôn Humphreys, Robin Humphreys
Perthnasau Parch Canon John Humphreys; Eitan ap Dewi Humphreys, Hedd Wyn

Llenor, bardd a nofelydd Cymreig yw Emyr Humphreys (ganwyd 15 Ebrill 1919), mae'n un o nofelwyr mwyaf blaengar Cymru.[1]

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Bywyd cynnar a theulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Humphreys yn Nhrelawnyd[2] ger Prestatyn, Sir y Fflint, yn fab i William Humphreys, ysgolfeistr y pentref a sylfaenydd & arweinydd Côr Meibion Trelawnyd[3]. Brawd iddo oedd yr awdur Y Parch Canon John Elwyn Humphreys OBE, Lisbon[4]; Roedd tad Emyr yn gyfyrder i'r Prifardd Hedd Wyn. Mynychodd Ysgol Uwchradd y Rhyl. Siaradwr Saesneg yn unig oedd Humphreys ond dechreuodd ddysgu'r Gymraeg wedi i ysgol fomio Penyberth yn Llŷn gael ei llosgi ym 1936 ac ysgogwyd ei ddiddordeb yn yr iaith.[5][6][7]

Ym 1946 priododd Elinor Myfanwy Jones yng Nghaernarfon bu iddynt tri mab ac un ferch. Mae Dewi, ei fab hynaf, yn gyfarwyddwr teledu a fu'n gyfrifol am raglenni megis The Vicar of Dibley ac Absoloutly Fabulous[8]. Bu ei wŷr Eitan ap Dewi yn chwaraewr rygbi rhyngwladol yn chware yn safle’r mewnwr i dîm Israel[9] .

Gyrfa broffesiynol[golygu | golygu cod y dudalen]

Aeth ymlaen i astudio hanes ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth.[5] Cofrestrodd fel gwrthwynebwr cydwybodol pan ddechreuodd yr Ail Ryfel Byd ym 1939.[10] Wedi'r rhyfel bu'n gweithio fel athro, cynhyrchydd radio gyda'r BBC ac yn ddiweddrach daeth yn ddarlithydd drama ym Mhrifysgol Bangor.[11] Carcharwyd Humphreys am wrthod prynu trwydded deledu yn ystod y 1970au mewn protest yn erbyn diffyg lle a statws i'r Gymraeg ar y teledu yng Nghymru.[6][7]

Gyrfa lenyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Daeth yn lenor llawn amser ym 1972.[7] Yn ystod ei yrfa lenyddol, cyhoeddodd dros ugain o nofelau, gan gynnwys clasuron megis A Toy Epic (1958), Outside the House of Baal (1965), a The Land of the Living, a chyfres epic o saith nofel yn adrodd hanes gwleidydol a diwylliannol Cymru yn yr 20fed ganrif: Flesh and Blood, The Best of Friends, Salt of the Earth, An Absolute Hero, Open Secrets, National Winner a Bonds of Attachment. Mae hefyd wedi ysgrifennu dramâu ar gyfer y llwyfan a theledu, straeon byrion, The Taliesin Tradition (hanes diwylliannol Cymru), a cyhoedodd casgliad o'i farddoniaeth, Collected Poems, ym 1999.[11]

Ymysg ei anrhydeddau, gwobrwywyd y Wobr Somerset Maugham ym 1958 ar gyfer Hear and Forgive, a'r Wobr Hawthornden ar gyfer A Toy Epic yr un flwyddyn.[5] Enillodd Humphreys wobr Llyfr y Flwyddyn ym 1992 ac 1999.[11][12] Yn 2004, enillodd Humphreys wobr cyntaf Siân Phillips am ei gyfraniad i radio a theledu yng nghymru.[13] Mae Humphreys yn Gymrawd o'r Gymdeithas Frenhinol Llenyddiaeth[11] ac yn un o noddwyr Canolfan Ymchwil i Lên ac Iaith Saesneg Cymru.[14]

Disgrifwyd ef gan R.S. Thomas fel "the supreme interpreter of Welsh life".[11]

Ar hyn o bryd mae'n byw yn Llanfairpwll, Ynys Môn.[5][7]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1.  Emyr Humphreys. Wales Arts International. Adalwyd ar 12 Chwefror 2010.
  2.  A Man's Estate by Emyr Humphreys. Library of Wales. Adalwyd ar 12 Chwefror 2010.
  3. Côr Meibion Trelawnyd - History adalwyd 10 Mai 2016
  4. 90th birthday celebrated among friends adalwyd 10 Mai 2016
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3  BBC - North West Wales Arts-Emyr Humphreys. BBC. Adalwyd ar 1 Chwefror 2010.
  6. 6.0 6.1  Old People are a Problem By Emyr Humphreys. The Independent (22 Mehefin 2003). Adalwyd ar 12 Chwefror 2010.
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3  Gogledd Orllewin: Llên: Emyr Humphreys. BBC Lleol. Adalwyd ar 15 Chwefror 2010.
  8. TV.Com - Dewi Humphreys adalwyd 10 Mai 2016
  9. Israeli National Rugby Team Facebook adalwyd 10 Mai 2016
  10.  Steve Dube (18 Ebrill 2009). Emyr Humphreys’ final book The Woman at the Window. Wales Online. Adalwyd ar 1 Chwefror 2010.
  11. 11.0 11.1 11.2 11.3 11.4  Emyr Humphreys - Biography. British Council. Adalwyd ar 4 Chwefror 2010.
  12.  Past Winners and Judges. Academi. Adalwyd ar 1 Chwefror 2010.
  13.  Gogledd Orllewin: Pigion: Emyr Humphreys - enillydd Gwobr Siân Phillips 2004. BBC Lleol. Adalwyd ar 15 Chwefror 2010.
  14.  Writing Wales in English. Prifysgol Abertawe. Adalwyd ar 13 Chwefror 2010.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]