Einglganolbwyntiaeth

Mae Einglganolbwyntiaeth yn cyfeirio at yr arfer o weld y byd yn bennaf trwy lens yr iaith Saesneg a diwylliant a gwerthoedd Seisnig neu Eingl-Americanaidd, gan yn aml wthio i'r ymylon neu anwybyddu safbwyntiau rhai nad ydynt yn rhai Seisnig/Eingl-Americanaidd neu yn yr iaith Saesneg. Defnyddir y term hwn i ddisgrifio rhagfarn sy'n dyrchafu gwledydd Saesneg eu hiaith a'u safbwyntiau dros eraill, yn enwedig mewn trafodaeth fyd-eang, ym myd addysg, yn y cyfryngau, a mewn gwleidyddiaeth.

Cysylltiad ag imperialaeth Brydeinig

Yn hanesyddol, daeth Einglganolbwyntiaeth i'r amlwg ochr yn ochr ag imperialaeth Brydeinig, lle cafodd normau a gwerthoedd Prydeinig eu hallforio'n fyd-eang trwy wladychiaeth. Mewn cyd-destunau modern, mae'n aml yn amlygu ei hun yng ngoruchafiaeth yr iaith Saesneg mewn cyfathrebu rhyngwladol, y byd academaidd, a byd busnes, gyda gwledydd Saesneg eu hiaith (yn enwedig yr Unol Daleithiau a'r Deyrnas Unedig) yn gosod safonau mewn sawl maes.

Meithrin homogeneiddio diwylliannol

Mae beirniaid Einglganolbwyntiaeth yn dadlau ei fod yn meithrin homogeneiddio diwylliannol ac yn dileu amrywiaeth lleisiau byd-eang. Mewn lleoliadau addysgol, er enghraifft, gall cwricwla Eingl-ganolog anwybyddu systemau gwybodaeth neu gyfraniadau diwylliannol nad ydynt yn rhai Gorllewinol. Ar ben hynny, yn y cyfryngau ac mewn gwleidyddiaeth, gall amlygrwydd naratifau Saesneg eu hiaith gyfyngu ar gynrychiolaeth diwylliannau a phrofiadau nad ydynt yn rhai Eingl.

Wrth i gydgysylltiad byd-eang dyfu, mae ymwybyddiaeth o Einglganolbwyntiaeth a'i effeithiau wedi arwain at ymdrechion i hyrwyddo lluosrywiaeth ieithyddol a diwylliannol mewn sefydliadau a thrafodaethau rhyngwladol.