Eglwys golegol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
00 2008 07 14 0043 Hechingen - Stiftskirche St. Jakob.jpg
Data cyffredinol
Matheglwys, cymuned crefyddol Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae eglwys golegol neu eglwys golegaidd[1] yn eglwys lle cynhelir y gwasanaethau gan goleg o canoniaid, sef cymuned o glerigwyr nad oeddent yn fynachod. Trefnir y gymuned fel corff hunanlywodraethol, a all gael ei lywyddu gan ddeon neu brofost.

O ran ei llywodraethu a'i defodau crefyddol mae eglwys golegol yn debyg i eglwys gadeiriol, er nad yw'n gartref i esgob ac nid oes ganddi esgobaeth. Yn hanesyddol, roedd eglwysi colegol yn aml yn cael eu cefnogi gan diroedd helaeth a ddelid gan yr eglwys, neu gan incwm degwm.

Cyn Diwygiad Lloegr yn nheyrasiad Harri VIII, roedd cryn nifer o eglwysi colegol yn Lloegr a Chymru, ond diddymwyd y rhan fwyaf ohonynt bryd hynny. Yn Nghymru roedd yr eglwysi canlynol yn golegol:

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Geiriadur yr Academi, s.v. "collegiate"

Llenyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Paul Jeffery, The Collegiate Churches of England and Wales (Llundain: Robert Hale, 2004)