Dogfeiling

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dogfeiling
Mathteyrnas, cwmwd, gwlad ar un adeg Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôlDogfael ap Cunedda Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 445 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynolDyffryn Clwyd (cantref), Y Berfeddwlad Edit this on Wikidata
SirCymru Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Cyfesurynnau52.699°N 3.256°W Edit this on Wikidata
Teyrnasoedd Cymru 400-800
(y map gwreiddiol gan William Rees 1959
Atgynhyrchwyd yn 'Hanes Cymru' gan John Davies)

Roedd Dogfeiling yn deyrnas fechan yng ngogledd-ddwyrain Cymru yn yr Oesoedd Canol Cynnar, a fu yn ddiweddarach yn un o ddau gwmwd a ffurfiai cantref Dyffryn Clwyd.

Yn ôl traddodiad, ffurfiwyd teyrnas Dogfeiling gan Ddogfael, un o feibion Cunedda, brenin teyrnas Gwynedd. Bodolodd teyrnas Dogfeiling, a oedd yn fwy sylweddol na'r cwmwd diweddarach gyda thiriogaeth tua'r un maint â chantref Dyffryn Clwyd, o 445 tua o gwmpas y flwyddyn 700 pan gafodd ei hymgorffori yng Ngwynedd fel rhan o Wynedd Is Conwy (Y Berfeddwlad). Er nad yn fawr nid oedd yn ddibwys, ac ymddengys iddi fedru cystadlu â theyrnas Powys, i'r de-ddwyrain, yn y 7g.

Yn yr Oesoedd Canol, Dogfeiling oedd y pwysicaf o ddau gwmwd Dyffryn Clwyd ac un o'r cyfoethocaf ei dir yn y gogledd. Ei chanolfan oedd Rhuthun. Roedd llawer o dir y cwmwd yn perthyn i esgobaeth Bangor.