Dewi 'Pws' Morris

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dewi 'Pws' Morris
Ganwyd Dewi Gray Morris Edit this on Wikidata
21 Ebrill 1948 Edit this on Wikidata
Treboeth Edit this on Wikidata
Man preswyl Tre-saith, Nefyn Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth Actor, Cerddor, Bardd, Digrifwr Edit this on Wikidata
Cyflogwr

Cerddor, bardd, actor a chomediwr yw Dewi 'Pws' Morris (ganwyd 21 Ebrill 1948). Mae'n adnabyddus am fod yn brif leisydd Y Tebot Piws ac yn ddiweddarach am ei gyfresi comedi ar S4C. Ef oedd Bardd Plant Cymru rhwng 2010 a 2011.

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Dewi Gray Morris yn Nhreboeth, Abertawe.[1] Aeth i Ysgol Gymraeg Lôn Las ac yna Ysgol Ramadeg Dinefwr, Abertawe.[2] Daeth i sylw Cymru gyfan gyntaf fel aelod o Aelwyd yr Urdd, Treforys. Wedi hynny, aeth i Goleg Cyncoed i hyfforddi'n athro a bu'n dysgu am rai blynyddoedd yn y Sblot, Caerdydd, ond ddwy flynedd yn ddiweddarach, datblygodd ei ddiddordeb ym myd actio, gyda swydd llawn amser gyda Chwmni Theatr Cymru.[3]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Cerddoriaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu'n aelod o'r band pop cynnar Y Tebot Piws ac wedyn y supergroup Cymraeg cyntaf Edward H. Dafis. Enillodd gystadleuaeth Cân i Gymru yn 1971 gyda'i gân "Nwy yn y Nen" a cyfansoddodd y gân nodedig "Lleucu Llwyd". Mae wedi chwarae gyda'r band pync-gwerin Radwm ac mae wedi ymddangos ar lwyfan gyda'r band gwerin Ar Log.[4]

Datganodd wrth y Cymro ym mis Ionawr 2010 y byddai'n gwrthod ymddangos ar nifer raglenni Radio Cymru bellach gan eu bod yn chwarae gormod o gerddoriaeth Saesneg. Eglurodd nad oedd Radio Wales yn chwarae caneuon Cymraeg, felly doedd dim rheswm i'r unig sianel radio cenedlaethol Cymraeg chwarae caneuon Saesneg.[5]

Comedi ac actio[golygu | golygu cod y dudalen]

Chwaraeodd y cymeriad "Wayne Harries" ar Pobol y Cwm o'r cychwyn yn 1974 hyd at 1987. Roedd ganddo un o'r brif rannau yn y ffilm gomedi eiconig Grand Slam ym 1978. Ymddangosodd hefyd yn y gyfres Taff Acre (HTV Cymru, 1981).

Bu'n actor ar y gyfres deledu Rownd a Rownd ers dechrau'r gyfres yn 1995 hyd at 2007 ac mae wedi ymddangos mewn nifer o raglenni eraill ar S4C megis Miri Mawr, Torri Gwynt, Hapus Dyrfa a Rownd a Rownd.[1] Enillodd wobr y cyflwynwr rhanbarthol gorau am ei raglen Byd Pws ar S4C yng nghwobrau'r Royal Television Society yn 2003.[6]

Bywyd personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'n briod a Rhiannon a bu'n byw yn Nhre-saith[7] cyn ymgartrefu yn Nefyn, Gwynedd.[8]

Derbyniodd radd anrhydedd gan Brifysgol Abertawe ar 18 Rhagfyr 2018.[4]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Clawr Dewi, Dwpsi a'r Dreigiau

Straeon ar Grynoddisgiau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Straeon Cymru: 10 o Chwedlau Cyfarwydd (CD) (Scd2480) (Awduron: Esyllt Nest Roberts ac Elena Morus), Rhagfyr 2004, (Cwmni Recordiau Sain)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Pwy ydy Pwy yn Noson Lawen?
  2.  Cyngor Llyfrau Cymru Adnabod Bardd (PDF). Adalwyd ar 27 Ionawr 2016.
  3.  Llenyddiaeth Cymru - Rhestr Awduron Cymru. Adalwyd ar 27 Ionawr 2016.|
  4. 4.0 4.1 Mae Prifysgol Abertawe wedi dyfarnu gradd er anrhydedd i'r diddanwr enwog o Gymru, Dewi Pws Morris. , Prifysgol Abertaw, 18 Rhagfyr 2018.
  5. "Dewi Pws Wedi Cael Llond Bol", Y Cymro, 15 Ionawr 2010.
  6. Ross wins TV entertainer award BBC 19 Mawrth 2003
  7. Erthygl o gylchgrawn Sgrîn
  8. Awn i ail Adfer bro... , BBC Cymru, 26 Tachwedd 2015. Cyrchwyd ar 20 Mehefin 2016.