Denys Johnson-Davies

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Denys Johnson-Davies
Ganwyd 1922 Edit this on Wikidata
Bu farw 22 Mai 2017 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Canada Edit this on Wikidata
Alma mater
Galwedigaeth ieithydd, cyfieithydd Edit this on Wikidata

Cyfieithydd a llenor o Ganada oedd Denys Johnson-Davies (enw Mwslimaidd: Abdul Wadud; 21 Mehefin 192222 Mai 2017) a arloesoedd yr arfer o gyfieithu llenyddiaeth Arabeg fodern i'r Saesneg.[1]

Ganwyd yn Vancouver, a threuliodd ei blentyndod yng Nghanada, yr Aifft, Wganda, a Swdan. Dysgodd Arabeg o'r bobl leol yn Wadi Halfa, ger y ffin rhwng Swdan a'r Aifft. Teithiodd i Loegr ar ben ei hun yn 12 oed i fynychu ysgol Merchant Taylors yn Swydd Hertford. Er nad oedd yn hoff o'i amser yno, rhagorodd wrth chwarae sboncen a daeth yn bencampwr yr ysgol yn 14 oed. Gadawodd yr ysgol cyn pryd wedi i'r prifathro wrthod rhoi caniatâd iddo ddefnyddio cwrt sboncen y bechgyn hŷn.[2] Mynychodd Goleg y Santes Catrin, Caergrawnt, i astudio'r Arabeg.

Treuliodd bum mlynedd yn gweithio i wasanaeth Arabeg y BBC yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Aeth i Gairo gyda'r Cyngor Prydeinig ym 1946, a chyhoeddodd ei gyfieithiad cyntaf, cyfrol o straeon gan Mahmud Teymour (1947). Dychwelodd i Loegr ym 1949, ac astudiodd y gyfraith a gweithiodd fel bargyfreithiwr. Sefydlodd gwmni cyfieithu ac hefyd y cylchgrawn llenyddol Aswat yn y 1960au. Ceisiodd dod â sylw'r cyhoeddwyr mawrion i lenyddiaeth Arabeg, a llwyddodd i gyhoeddi'i gyfieithiadau o'r llenor Swdanaidd Tayeb Salih.

Gweithiodd yn gyfarwyddwr gorsaf radio Arabeg yn Nhaleithiau'r Cadoediad yn niwedd y 1960au, ac yna yn brif ysgrifennydd y Genhadaeth Brydeinig yn Dubai a chyfieithydd rhwng y penaethiaid lleol a'r Prydeinwyr wrth sefydlu yr Emiradau Arabaidd Unedig.[2] Yn y 1970au a'r 1980au, gweithiodd fel cynghorydd busnes i gwmnïau adeiladu oedd am ddatblygu yng ngwledydd Arabaidd y Gwlff. Ymsefydlodd Denys yn adran llenyddiaeth gymharol y Brifysgol Americanaidd yng Nghairo. Fe barhaodd i gyfieithu trwy gydol ei oes, a chyhoeddodd nofelau a straeon byrion gan Yahya Taher Abdullah, Salwa Bakr, Mohamed El-Bisatie, Sonallah Ibrahim a Zakaria Tamer, dramâu gan Tawfiq al-Hakim, a barddoniaeth gan Mahmoud Darwish. Ef oedd hefyd y cyntaf i drosi gwaith Naguib Mahfouz, enillydd Gwobr Lenyddol Nobel ym 1988, i'r Saesneg.

Roedd ei daid yn Anglicanwr, ei dad yn anffyddiwr, a'i fam yn Gatholig. Er i Denys ymhel â Bwdhaeth am nifer o flynyddoedd, trodd yn Fwslim yn ddiweddarach yn ei oes, a mabwysiadodd yr enw Abdul Wadud. Cyd-gyfieithodd ddwy gyfrol o'r hadith, ac ysgrifennodd straeon i blant gyda themâu o lenyddiaeth Arabeg a'r traddodiad Islamaidd. Bu'n briod teirgwaith, a chafodd fab o'i briodas gyntaf.[2] Cyhoeddwyd ei hunangofiant yn 2006 gan y Brifysgol Americanaidd yng Nghairo, gyda rhagair gan ei hen gyfaill Naguib Mahfouz. Enillodd Wobr Personoliaeth Ddiwylliannol y Flwyddyn, un o wobrau llenyddol y Shîc Zayed, yn 2007.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) Denys Johnson-Davies, Gwasg y Brifysgol Americanaidd yng Nghairo (22 Mai 2017). Adalwyd ar 19 Mehefin 2017.
  2. 2.0 2.1 2.2 (Saesneg) Peter Clark. Denys Johnson-Davies obituary, The Guardian (18 Mehefin 2017). Adalwyd ar 19 Mehefin 2017.
  3. (Arabeg) (Saesneg) Denys Johnson- Davies, Gwobr Lyfr y Shîc Zayed. Adalwyd ar 19 Mehefin 2017.