Demograffeg Gweriniaeth Sosialaidd Iwgoslafia

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Mae'r erthygl hon yn sôn am ddemograffeg, y Weriniaeth Sosialaidd Ffederal Iwgoslafia yn ystod ei bodolaeth o 1945 tan 1991. Gyda diddymiad y wladwriaeth, mae gan cenhedloedd canlynol  nawr   eu hastudiaethau demograffeg eu hunain:

  • Demograffeg  Bosnia a Herzegovina
  • Demograffeg  Croatia
  • Demograffeg  Macedonia
  • Demograffeg Montenegro
  • Demograffeg  Serbia
  • Demograffeg  Slofenia

Ar gyfer demograffeg yr hen Ddeyrnas o Iwgoslafia (1918-1945), gweler y Deyrnas o Iwgoslafia#Demograffeg.

Grwpiau ethnig[golygu | golygu cod y dudalen]

Map ethnigrwydd Iwgoslafia yn 1991.
Ethnic composition of Yugoslavia in 1981
Serbs
  
36.3%
Croats
  
19.7%
Muslims (nationality)
  
8.9%
Slovenes
  
7.8%
Albanians
  
7.7%
Macedonians
  
6.0%
Yugoslavs
  
5.4%
Montenegrins
  
2.6%
Hungarians
  
1.9%
Roma
  
0.7%
Turks
  
0.5%
Slovaks
  
0.4%
Romanians
  
0.2%
Bulgarians
  
0.2%
Italians
  
0.1%
other/undetermined
  
1.7%

Mae data hyn o'r ddwy gyfrifiad Iwgoslafaidd (1971 a 1981). Mae'r grwpiau ethnig sy'n cael eu hystyried i fod yn gyfansoddol (a grybwyllir yn benodol yn y cyfansoddiad, ac ni ystyrir yn leiafrifol neu'n fewnfudwyr) yn ymddangos mewn testun trwm.

Cenedlaetholdeb 1971 % 1981 %
Serbiaid 8,143,246 39.7% 8,136,578 36.3%
Croatiaid 4,526,782 22.1% 4,428,135 19.7%
Moslemiaid (cenedlaetholdeb) 1,729,932 8.4% 2,000,034 8.9%
Slofeniaid 1,678,032 8.2% 1,753,605 7.8%
Albaniaid 1,309,523 6.4% 1,731,252 7.7%
Macedoniaid 1,194,784 5.8% 1,341,420 6.0%
Iwgoslafiaid 273,077 1.3% 1,216,463 5.4%
Montenegriaiad 508,843 2.5% 577,298 2.6%
Hwngariaid 477,374 2.3% 426,865 1.9%
Romani 78,485 0.4% 148,604 0.7%
Twrciaid 127,920 0.6% 101,328 0.5%
Slofaciaid 83,656 0.4% 80,300 0.4%
Rwmaniaid 58,570 0.3% 54,721 0.2%
Bwlgariaid 58,627 0.3% 36,642 0.2%
Vlachiaid 21,990 0.1% 32,071 0.1%
Rutheniaid 24,640 0.1% 23,320 0.1%
Tsieciaid 24,620 0.1% 19,609 0.1%
Eidalwyr 21,791 0.1% 15,116 0.1%
Wcraniaid 13,972 0.1% 12,716 0.1%
Almaenwyr 12,875 0.1% ? ?
Rwsiaid 7,427 ? ?
Iddewon 4,811 ? ?
Pwyliaid 4,033 ? ?
Groegiaid 1,564 ? ?
eraill/ dim penodol   136,398 0.6% 302,254 1.5%
cyfanswm 20,522,972 100.0% 22,438,331 100.00%

Gweriniaethau yn ôl y boblogaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Population of Yugoslavia by republics and provinces in 1991
Serbia
  
40.9%
Serbia proper
  
24.0%
Croatia
  
20.6%
Bosnia and Herzegovina
  
18.8%
Macedonia
  
8.8%
Vojvodina
  
8.6%
Kosovo
  
8.4%
Slovenia
  
8.2%
Montenegro
  
2.6%

Y boblogaeth yn ôl data o gyfrifiad 1991 ac o amcangyfir cyfrifiad 2017. 


Gweriniaeth/Talaith Poblogaeth 1991 % Dwksedd Population 2017 %
1 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] 9,506,174 40.9% 114.0 7,040,272b 32.81%
--- [[Delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] Serbia proper 5,582,611 24.0% 99.4 5,108,463 23.81%
2 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Croatia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] 4,784,265 20.6% 84.6 4,154,200 19.36%
3 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Bosnia and Herzegovina|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] 4,377,053 18.8% 85.6 3,531,159c 16.46%
4 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Macedonia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] 2,033,964 8.8% 79.1 2,103,721 9.80%
--- Nodyn:Country data SR Serbia Vojvodina 1,996,367 8.6% 92.8 1,931,809 a 9.00%
--- [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SAP Kosovo|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] [[Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] 1,956,196 8.4% 183.1 1,920,079 8.95%
5 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Slovenia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] 1,913,355 8.2% 94.5 2,065,895 9.63%
6 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Montenegro|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] 615,035 2.6% 44.5 642,550 2.99%
[[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SFR Yugoslavia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] [[Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] 23,229,846 100% 92.6 21,457,875 100%

cyfrifiad 2011

b yn cynnwys Serbia a Vojvodina ond nid Kosovo

c  cyfrifiad 2013 

Gweriniaethau o ran arwynebedd[golygu | golygu cod y dudalen]


Gweriniaeth/Talaith Arwynebedd (km²) % Dwksedd
1 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] 88,361 35.2% 114.0
2 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Croatia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] 56,524 22.5% 84.6
--- [[Delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] Serbia proper 56,169 22.4% 99.4
3 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Bosnia and Herzegovina|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] 51,129 20.4% 85.6
4 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Macedonia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] 25,713 10.3% 79.1
--- Nodyn:Country data SR Serbia Vojvodina 21,506 8.6% 92.8
5 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Slovenia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] 20,246 8.1% 94.5
6 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Montenegro|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] 13,810 5.5% 44.5
--- [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SAP Kosovo|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] [[Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] 10,686 4.3% 183.1
[[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SFR Yugoslavia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] [[Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] 250,790 100% 92.6

Gweriniaethau yn ôl dwysedd poblogaeth[golygu | golygu cod y dudalen]


Gweriniaeth/talaith Poblogaeth Arwynebedd(km²) Dwysedd
--- [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SAP Kosovo|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] [[Nodyn:Alias gwlad SAP Kosovo]] 1,956,196 10,686 183.1
1 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] 9,506,174 83,361 114.0
--- [[Delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Serbia|22x20px|Nodyn:Alias gwlad SR Serbia]] Serbia proper 5,582,611 56,169 99.4
2 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Slovenia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Slovenia]] 1,913,355 20,246 94.5
--- Nodyn:Country data SR Serbia Vojvodina 1,996,367 21,506 92.8
3 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Bosnia and Herzegovina|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Bosnia and Herzegovina]] 4,377,053 51,129 85.6
4 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Croatia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Croatia]] 4,784,265 56,524 84.6
5 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Macedonia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Macedonia]] 2,033,964 25,713 79.1
6 [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SR Montenegro|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] [[Nodyn:Alias gwlad SR Montenegro]] 615,035 13,810 44.5
[[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad SFR Yugoslavia|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] [[Nodyn:Alias gwlad SFR Yugoslavia]] 23,229,846 250,790 92.6
Demograffeg Iwgoslafia (1961-1991), Data o FAO, blwyddyn 2005 ; Niferoedd y trigolion mewn miloedd.

Hanes lleiafrifoedd cenedlaethol yn GFfS Iwgoslafia[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn y 1940au a'r 1950au[golygu | golygu cod y dudalen]

Cydnabyddodd y GSFfI "gwledydd" (narodi) a "chenhedloedd" (narodnosti) ar wahân; y blaenorol yn cynnwys etholwr y bobloedd Slafeg, tra bod yr olaf yn cynnwys Slafeg eraill ac nad oeddynt yn grwpiau ethnig Slafeg o'r fath fel y Bwlgariaid a Slofaciaid (Slafeg); a Hwngariaid ac Albaniaid (non-Slafeg). Roedd tua 26 o grwpiau ethnig yn hysbys i fyw yn Iwgoslafia, gan gynnwys  pobl Romani a darddai tu allan i Ewrop.

I'r mwyafrif Slafeg, fe brofai pedwar lleiafrif cenedlaethol di-Slafaidd - yr Hwngariaid, Almaenwyr, Albaniaid a'r Eidalwyr - i  fod yn drafferthus eisioes, yn yr Iwgoslafia gyntaf.[1] Roedd addysg mewn Hwngareg yn gyfyngedig, ac fe waharddwyd nifer o gymdeithasau diwylliannol Hwngareg ac Almaeneg  yn Neyrnas Iwgoslafia hyd at ddiwedd y 1930au, pan fu i Iwgoslafia ymdroi tuag at safiad o blaid Pwerau'r Echel. Serch hynny,  fe fu i Almaenwyr lleol  gydweithio gyda lluoedd y Natsïaid yn ystod yr Ail Ryfel Byd, tra bu i'r Hwngariaid ethnig yn gyffredinol  groesawu'r dychwelyd o Backa i Hwngari. Roedd  Mudiad Bleidiol Gomiwnyddol Iwgoslafia yn amhoblogaidd ymhlith rhai grwpiau lleiafrifol, gyda Uned Almaenig Ernst Thälmann yn bodoli yn unig ar bapur ac Uned Hwngareg Petőfi yn rhifo cant o aelodau'n unig. Yn dilyn ymadawiad drwy rym y fyddin oresgynnolallan o Iwgoslafia, fe fu i'r Almaenwyr, Hwngariaid ac Eidalwyr gael eu trin yn difrifol gan y partisaniaid buddugol.

 Bu i'r mwyafrif helaeth o Almaenwyr yn gael eu diarddel neu fe fu iddynt ffoi, gan ofni dial. Yn yr un modd, bu i rhwng 200,000 a 250,000 o Eidalwyr gael eu diarddel neu ffoi mewn taleithiau newydd a gafwyd eu atodi o wledydd cyfagos megis Istria a Rijeka, yn ogystal a Dalmatia. Cafwyd cannoedd (nifer o filoedd, yn ôl rhai amcangyfrifon) eu lladd yn ddianod yn y broses. I raddau llawer llai, tynged tebyg oedd profiad yr  Hwngariaid, a ddaeth i dioddef  gormes ethnig yn Vojvodina. Fodd bynnag, ar ôl y rhyfel, gwarantwyd addysg rhad ac am ddim yn eu hieithoedd lleiafrifol eu hunain gan y cyfansoddiad Gomiwnyddol.

Yn ystod amser hollt Tito-Stalin, roedd llawer o Hwngariaid yn cydymdeimlo tuag at Weriniaeth Hwngareg y Bobl (a oedd, yn 1953  yn cynnwys tua 25% o boblogaeth Vojvodina[2]), ac fu i eiriau Radio Budapest ymledaenu ymysg y pentrefi.

Yn y 1950au, adroddwyd fod y Bwlgariaid yn leiafrif tlawd a hen ffasiwn, mewn cyferbyniad i'r Tsieciaid a'r Slofaciaid a oedd yn "leiafrifoedd diywdiannol a gwerthfawr" i Iwgoslafia. Ymfudo fu hanes llawer yn dilyn y rhyfel, gyda rhai'n dychwelyd yn dilyn llwyddiant y comiwnyddion i ddod i rym yn Tsiecoslofacia yn 1948.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Yugoslavia's National Minorities under Communism by Paul Shoup In: Slavic Review, Vol. 22, No. 1 (Mar., 1963), pp. 64-81
  2. Yugoslavia's National Minorities under Communism by Paul Shoup In: Slavic Review, Vol. 22, No. 1 (Mar., 1963), pp. 76
  3. Yugoslavia's National Minorities under Communism by Paul Shoup In: Slavic Review, Vol. 22, No. 1 (Mar., 1963), p. 80