Cytundeb Maastricht

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Arwyddwyd Cytundeb Maastricht (ei henw iawn yw Cytundeb yr Undeb Ewropeaidd) gan aelod-gwladwriaethau y Cymuned Ewropeaidd ym 1992 i greu yr Undeb Ewropeaidd ar ôl trafodaethau ar gyfer undeb ariannol ac yndeb gwleidyddiol.

O ganlyniad y cytundeb cyflwynwyd arian sengl yr UE, yr Ewro a strwythr tair colofn yr Undeb:

  • Colofn y Cymuned
  • Colofn polisi tramor a diogelwch cyffredin (colofn CFSP) a
  • Colofn cyfiawnder a materion mewnol (colofn JHA).

Sylfaen y golofn CFSP yw cyfweithrediad gwleidyddiol Ewropeaidd (EPC). Colofn JHA sy'n golygu cydweithrediad ar gyfer ataliad tor-cyfraith, cyfiawnder troseddol, cyfiawnder sifil, noddfa a mewnfydiad.

Roedd y Cymuned Ewropeaidd (EC) yn weithio ar gyfer materion economaidd a masnachol. Roedd y Comisiwn Ewropeaidd a'r Llys Cyfiawnder Ewrop yn annibyniol o'r llywodraethau'r aelod-gwladwriaethau ac yn nerthol iawn. Etholwyd y Senedd Ewropeaidd gan trigolion yr EC. Roedd llywodraethau'r aelod-gwladwriaethau yn rhannu pŵer sydd ar ôl ac ers canol y 1980au roedden gwneud hynny yn pennaf drwy pleidlais fwyafrifol. Fel hynny roedd sefydliadau rhyngwladol yn mwy nerthol nag llywodraethau cenhedlaethol.

Roedd ddadl am gyfrifoldebau ar gyfer polisi tramor, milwrol a materion throseddol. Roedd rhai yn eisiau fod hi gan yr EC, ac eraill fod hi'n rhaid i lywodraethau cenhedlaethol fod yn gyfrifol am hynny. Fel cyfaddawd cyflwynwyd strwythr tair colofn er mwyn wahanu y cyfrifoldebau economaidd a thraddodiadol (megis colofn y Cymuned) i'r materion newydd (sef colofn CFSP a cholofn JHA).

Arwyddwyd Cytundeb Maastricht ar 7 Chwefror, 1992 ym Maastricht yn yr Iseldiroedd, lle y trafodaethau terfynol ym mis Rhagfyr 1991. Daeth i rym ar 1 Tachwedd, 1993 a cafodd ei diwygio sawl waith ers hynny.

Cytundebau, strwythur a hanes yr Undeb Ewropeaidd
1951/1952 1957/1958 1965/1967 1992/1993 1997/1999 2001/2003 2007/2009 (?)
U N D E B   E W R O P E A I D D   ( U E )
Cymuned Ewropeaidd Glo a Dur (CEGD)
Cymuned Economaidd Ewropeaidd (CEE) Cymuned Ewropeaidd (CE)
Cymuned Ewropeaidd Ynni Atomig (Euratom)
Tair Cymuned Ewropeaidd: CEGD, CEE ac Euratom Cyfiawnder a Materion Cartref  
Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol
mewn Materion Trosedd
Polisi Tramor a Diogelwch Cyffredin (PTDC)
Cytundeb Paris Cytundebau Rhufain Cytundeb Cyfuno Cytundeb Maastricht Cytundeb Amsterdam Cytundeb Nice Cytundeb Lisbon

"Tri philer yr Undeb Ewropeaidd"
(y Cymunedau Ewropeaidd, y PTDC, a Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol)