Cylchgrawn

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Clawr y cylchgrawn materion cyfoes Barn (Mehefin 2007)

Cyhoeddiad sy'n dod allan yn rheolaidd - fel arfer yn wythnosol neu fisol - ac sy'n cynnwys ystod o erthyglau ar wahanol bynciau gan sawl awdur yw cylchgrawn.

Mae cylchgronau o bob math wedi cael eu cyhoeddi yng Nghymru ers diwedd y 18fed ganrif. Un o'r cynharaf oedd Y Cylch-grawn Cynmraeg neu Drysorfa Gwybodaeth, chwarterolyn a gyhoeddwyd am gyfnod byr yn 1793-1794. Cofnodir y gair "cylchgrawn" ei hun am y tro cyntaf yng ngeiriadur Saesneg-Cymraeg John Walters, yr English-Welsh Dictionary (1770-1794).

Roedd cylchronau Cymraeg y 19eg ganrif yn tueddu i fod naill ai'n ymwneud â llenyddiaeth a hynafiaethau Cymru neu'n gyhoeddiadau crefyddol enwadol. Enghraifft dda o'r cyntaf yw Y Greal. Ond roedd hyd yn oed y cylchgronau enwadol yn cynnwys pytiau o newyddion a oedd bron yr unig ffynhonnell am ddigwyddiau'r dydd i'r werin bobl am gyfnod.

Bu rhaid aros yn hir i gael deunydd tebyg i'r cylchgronau amrywiol a gyhoeddid mewn gwledydd eraill yn y Gymraeg. Yn Lloegr roedd cylchgronau dychanol fel Punch yn hynod poblogaidd, er enghraifft, ac er y cafwyd fersiwn Cymraeg ni pharhaodd am hir.

I gryn raddau, llenyddiaeth sy'n dominyddu hanes y cylchgrawn yn yr 20fed ganrif yng Nghymru. Gellid nodi Y Llenor a Taliesin. Digideiddiwyd llawer o gylchgronnau Cymraeg a Chymreig gan y Llyfrgell Genedlaethol mewn prosiect a elwir yn Cylchgronau Cymru Ar-lein.

Y cylchgrawn hynaf i gael ei gyhoeddi, sy'n para i gael ei gyhoeddi heddiw, (a hynny mewn unrhyw iaith yn y byd) ydy'r Gwyliedydd sef cylchgrawn y mudiad Wesleaidd. Ymysg ei olgygyddion cyfoes y mae Owain Owain ac Angharad Tomos. Mae nifer o'r rhifynau cynharaf wedi eu gosod ar y we.[1]

Erbyn heddiw cyhoeddir sawl cylchgrawn Cymreig, yn Gymraeg a Saesneg. Y mwyaf llwyddiannus efallai yw Barn a Golwg.

Gwerthiant cylchgronnau Cymraeg yn 2011[golygu]

Gwerthiant fesul rhifyn y cylchgronau sy'n derbyn grant[2]
Cylchgrawn Lleiafswm Gwerthiant Rhifynnau mewn blwyddyn Grant Blynyddol (£) Cyfanswm y copiau
a werthir mewn blwyddyn
Grant y copi a brynnir (£)
Y Cymro 2,500 52 £18,000 130,000 £0.07
Barn 1,000 10 £80,000 10,000 £8.00
Golwg 2,500 50 £73,000 125,000 £0.60
Barddas 500 4 £24,000 2,000 £12.00
Cristion 1,000 6 £4,8000 6,000 £0.80
Gair y Dydd 500 4 £2,400 2,000 £1.20
Taliesin 500 3 £28,500 1,500 £19.00

Cyfeiriadau[golygu]

Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia gyfryngau sy'n berthnasol i:
  1. Y Gwyliedydd ar "Google books"
  2. [Golwg; Cyfrol 24, Rhif 13, Tachwedd 24, 2011.]

Gweler hefyd[golygu]

Book template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am lenyddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am cylchgrawn
yn Wiciadur.