Cydweli

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cydweli
Sir Gaerfyrddin
Cydwelimap.png
Ystadegau
Poblogaeth 3,288 (cyfrifiad 2001)
Gweinyddol
Sir Sir Gaerfyrddin
Gwlad Cymru
Cymunedau
Cyngor Lleol
Cyngor Tref Cydweli
Swyddfa Post a Ffôn
Tref Post LLANELLI
Ardal Post SA17
Côd Ffôn +44 -1554
Arall
Sir seremonïol Dyfed
Heddlu Heddlu Dyfed-Powys
Gwleidyddiaeth
Etholiaeth
Senedd y DU
Llanelli
Etholiaeth
Cynulliad Cymru
Llanelli
Etholiaeth
Ewropeaidd
Cymru
AS Nia Griffith
AC Helen Mary Jones

Tref hynafol yn Sir Gaerfyrddin, ar lan y ddwy afon Gwendraethafon Gwendraeth Fach ac afon Gwendraeth Fawr— yw Cydweli (Saesneg: Kidwelly).

Rhoddwyd siarter i'r dref tua 1115 gan y brenin Harri I o Loegr. Mae Castell Cydweli yn un o'r esiamplau gorau o'i fath yn ne Cymru, ac yn un o gadwyn a adeiladwyd ar draws y wlad i geisio gorchfygu'r Cymry.

Yn 1136 gwnaeth y dywysoges Gwenllian, chwaer Owain Gwynedd arwain brwydr yng Nghydweli yn erbyn y Normaniaid. Mae maes y gad yn cael ei adnabod hyd heddiw fel Maes Gwenllian.

Cyweli, 1806
Cydweli.jpg

Ymwelodd Gerallt Gymro â Chydweli yn ystod ei daith trwy Gymru yn 1188.

Tyfodd Cydweli yn ddirfawr yn ystod y chwyldro diwydiannol. Roedd yno waith briciau a gwaith tin mawr, ac mae yno erbyn hyn amgueddfa ddiwydiannol

I blant Cymru mae Cydweli'n fwy adnabyddus am yr hwiangerdd draddodiadol Hen Fenyw Fach Cydweli.

Mae'r ward hefyd yn cynnwys pentref Mynyddygarreg ar lannau'r Gwendraeth Fach. Roedd y canolwr rygbi a darlledwr enwog Ray Gravell, neu "Grav", yn frodor o'r pentref.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfrifiad 2011[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[1][2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Cydweli (pob oed) (3,523)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Cydweli) (1,510)
  
44.4%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Cydweli) (2677)
  
76%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer rhwng 16 – 64 oed sydd mewn gwaith (Cydweli) (663)
  
44%
:Y ganran drwy Gymru
  
67.1%
Y dref, y castell a'r bont; engrafiad, 1830

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html. Adalwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  2. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  3. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.
  4. Gwefan Llywodraeth Cymru; Ystadegau Economaidd Allweddol, Tachwedd 2010; Mae'r gyfradd gyflogaeth ymhlith pobl 16 – 64 oed yng Nghymru yn 67.1 y cant.; adalwyd 31 Mai 2013