Cwm-yr-Eglwys

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Cwm yr Eglwys)
Jump to navigation Jump to search
Cwm-yr-Eglwys
Cwm-yr-Eglwys from the Dinas path - geograph.org.uk - 565969.jpg
Mathpentrefan Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirSir Benfro Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Cyfesurynnau52.019°N 4.89°W Edit this on Wikidata
Cod OSSN014400 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/auPaul Davies (Ceidwadwyr)
AS/auStephen Crabb (Ceidwadwr)

Pentref bychan yng nghymuned Dinas, Sir Benfro, Cymru, yw Cwm-yr-Eglwys[1] neu Cwmyreglwys.[2] Saif ar gilfach môr ar ochr ogleddol penrhyn Ynys y Ddinas, rhwng Abergwaun a phentref Trefdraeth. Mae'n gorwedd ym Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro ac mae Llwybr Arfordir Penfro yn rhedeg heibio i'r pentref.

Mae gan y pentref harbwr yng nghysgod y creigiau ar lan Bae Trefdraeth, sy'n rhan o Fae Ceredigion. Mae'r traeth bychan tywodlydd yn boblogaidd gan ymwelwyr.

Traeth Cwm-yr-Eglwys

Eglwys Sant Brynach[golygu | golygu cod y dudalen]

Prif atyniad y pentref yw adfeilion Eglwys Sant Brynach. Credir i'r eglwys gael ei sefydlu tua'r 6g gan Sant Brynach, aelod o deulu brenhinol Brycheiniog. Yn ôl traddodiad roedd y sant yn arfer mynd i ben Carn Ingli ger llaw i siarad â'r angylion. Mae'n bosibl mai clas oedd yno i ddechrau. Codwyd eglwys newydd ar y safle yn y 12g, ar batrwm Celtaidd. Yn anffodus dim ond rhan o'r clochdy a'r mur orllewinol a oroesoedd storm enbyd a drawodd ar 25 Hydref, 1859; yr un storm a suddodd y Royal Charter, ger Moelfre, Môn, a 113 llong arall ar hyd arfordir Cymru y noson honno.

Adfeilion Eglwys Brynach Sant, Cwm-yr-Eglwys

Ffynhonnell[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Christopher John Wright, A Guide to the Pembrokeshire Coast Path (Constable, 1988)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. British Place Names; adalwyd 11 Tachwedd 2021
  2. "Rhestr o Enwau Lleoedd Safonol Cymru". Llywodraeth Cymru. 14 Hydref 2021.