Culfor Hormuz
 | |
| Math | culfor  |
|---|---|
| Cysylltir gyda | Gwlff Oman, Gwlff Persia |
| Daearyddiaeth | |
| Rhan o'r canlynol | Gwlff Persia |
| Gwlad | Iran, Oman, Yr Emiradau Arabaidd Unedig |
| Cyfesurynnau | 26.6°N 56.5°E |
 | |
Mae Culfor Hormuz[1] (Arabeg: مضيق هرمز - Madīq Hurmuz; Persieg: تنگهٔ هُرمُز - Tangeh-ye Hormoz) yn gulfor sy'n gwahanu Gwlff Persia yn y gorllewin oddi wrth Gwlff Oman yn y dwyrain. Ar ochr ogleddol y culfor mae Iran, ac ar yr ochr ddeheuol Yr Emiradau Arabaidd Unedig a Musandam, sy'n rhan o Oman.
Mae'r culfor tua 104 milltir (90 mi; 167 km) o hyd, gyda lled yn amrywio o tua 60 mi (52 mi; 97 km) i 24 mi (21 mi; 39 km).[2][3] Dyma'r unig ffordd allan o Gwlff Persia i'r llongau tancer sy'n cario olew o'r gwledydd o amgylch y Gwlff, ac amcangyfrifwyd bod tua 25 y cant o olew y byd a 20 y cant o nwy hylifol, yn y cyfnod 2023–2025, yn mynd trwy'r culfor yma. Oherwydd hyn, mae o bwysigrwydd strategol enfawr.[4]
Ar 28 Chwefror 2026, ar ôl yr ymosodiadau gan Israel-UDA ar Iran, cafodd Culfor Hormuz ei gau gan Gorfflu Gwarchodlu Chwyldroadol Islamaidd Iran.[5] Caniatawyd i Tsieina barhau i hwylio. Ar 3 Mawrth datganodd yr Arlywydd Donald Trump y gallai Llynges yr Unol Daleithiau hebrwng tanceri olew trwy Culfor Hormuz, ond ni ddigwyddodd hynny.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Gareth Jones (gol.), Yr Atlas Cymraeg Newydd (Collins-Longman, 1999), t. 95.
- ↑ Jon M. Van Dyke (2 Hydref 2008). "Transit Passage Through International Straits" (PDF). The Future of Ocean Regime-Building. University of Hawaii. t. 216. doi:10.1163/ej.9789004172678.i-786.50. ISBN 9789004172678. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 7 Awst 2020. Cyrchwyd 6 Gorffennaf 2019.
- ↑ "The Strait of Hormuz is the world's most important oil transit chokepoint". U.S. Energy Information Administration. 4 Ionawr 2012. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 11 Medi 2018. Cyrchwyd 11 Medi 2018.
- ↑ "Oil Prices Jump, But Middle East Oil Keeps Flowing Uninterrupted". OilPrice.com. 17 Mehefin 2025.
the narrow lane has never been blocked in any previous conflict in the Middle East.
- ↑ "Iran's revolutionary guards tell ships passage through Strait of Hormuz 'not allowed', EU naval mission official says". Reuters. 28 Chwefror 2026. Cyrchwyd 28 Chwefror 2026.