Cudyll bach

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Cudyll Bach)
Neidio i: llywio, chwilio
Cudyll bach
Ceiliog
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Falconiformes
Teulu: Falconidae
Genws: Falco
Rhywogaeth: F. columbarius
Enw deuenwol
Falco columbarius
Linnaeus, 1758

Mae'r Cudyll bach neu'r Llam-sydyn (Falco columbarius) yn aderyn ysglyfaethus bychan sy'n nythu trwy rannau helaeth o Ewrop, Asia a Gogledd America.

Adeiledir y nyth un ai ar lawr ar dir agored neu mewn coeden sy'n agos i dir agored. Yn y rhannau hynny lle mae'r gaeafau'n oer mae'n aderyn mudol, yn symud i'r de neu tua'r gorllewin i dreulio'r gaeaf. Lle nad yw'r gaeafau mor oer mae'n aros trwy'r flwyddyn ond yn aml yn symud o'r ucheldiroedd i dreulio'r gaeaf o gwmpas gan y môr.

Mae'r ceiliog y llwydlas ar y cefn a gwawr oren ar y bol. Mae'r iâr, sydd gryn dipyn yn fwy na'r ceiliog, yn frown tywyll ar y cefn ac yn wyn gyda smotiau brown ar y bol.

Prif fwyd y Gwalch bach yw adar bychain, megis ehedyddion a chorhedyddion, sy'n cael eu dal trwy hedfan yn isel ac yn gyflym dros dir agored. Ambell dro mae'n dal pryfed.

Nid yw'n aderyn cyffredin iawn yng Nghymru, ond mae cryn nifer yn nythu ar yr ucheldiroedd, er enghraifft ar Y Berwyn, ac maent i'w gweld yn rheolaidd ger glannau'r môr yn y gaeaf. Credir bod ei niferoedd yn sefydlog.

Heboca yn yr Oesoedd Canol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn nhraethawd doethuriaeth Howard WillamsAdar yng Ngwaith y Cywyddwyr (2014) dau gyfeiriad yn unig i’r Cudyll coch sydd, o’i gymharu a 9 cyfeiriad at y Cudyll bach. Arwydd yw hwn, o bosib, nas defnyddid y cudyll coch i ddibenion heboca yn yr Oesoedd Canol cymaint ac y defnyddid ei gefnder llai. Roedd un o'r ddau gyfeiriadau hefyd yn ddigon amwys: meddai Howard, “Nid yw’n anodd credu mai aderyn cyfansawdd a ddisgrifir ambell waith... Ni fyddai beirdd yr Oesoedd Canol yn unigryw yn hyn o beth. Dengys yr aderyn ysglyfaethus yn y gerdd enwog gan I. D. Hooson, ‘Y Cudyll Coch’, nodweddion a berthyn i dair rhywogaeth, sef y Boda a’r Gwalch glas yn ogystal â'r cudyll coch ei hun”.[1]

Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cudyll coch Mauritius yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma aelodau eraill y teulu:

Rhestr Wicidata:

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau


rhywogaeth enw tacson delwedd
Caracara cyffredin Caracara plancus
Caracara plancus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Brasil-8-3c.jpg
Caracara Forster Phalcoboenus australis
Striated Caracara on Saunders Island (5551648335).jpg
Caracara gyddf-felyn Daptrius ater
Black Caracara (5320732936).jpg
Caracara gyddfgoch Ibycter americanus
Ibycter americanus 2.jpg
Caracara gyddfwyn Phalcoboenus albogularis
MilvagoAlbogularisGould.jpg
Caracara mynydd Phalcoboenus megalopterus
Phalcoboenus megalopterus near Macchu Picchu.jpg
Caracara penfelyn Milvago chimachima
Yellow-headed Caracara.jpg
Caracara tagellog Phalcoboenus carunculatus
Ecuador 0698b Carunculated Caracara.jpg
Corhebog adain fannog Spiziapteryx circumcincta
Spiziapteryx circumcincta 1862.jpg
Corhebog Affrica Polihierax semitorquatus
Polihierax semitorquatus -Buffalo Springs National Park, Kenya-8.jpg
Corhebog Borneo Microhierax latifrons
Microhieraxlatifrons.JPG
Corhebog brith Microhierax melanoleucos
Corhebog clunddu Microhierax fringillarius
Microhierax fringillarius Museum de Genève.JPG
Corhebog torchog Microhierax caerulescens
Microhierax caerulescens Museum de Genève.JPG
Corhebog y Philipinau Microhierax erythrogenys
Philippine Falconet - Microhierax erythrogenys.jpg
Cudyll Awstralia Falco cenchroides
Nankeen kestral.jpg
Cudyll Bach Falco columbarius
Falco columbarius Male.jpg
Cudyll Coch Falco tinnunculus
Common kestrel falco tinnunculus.jpg
Cudyll coch America Falco sparverius
AmericanKestrel02.jpg
Cudyll coch bach Falco naumanni
Male and female Lesser Kestrels.jpg
Cudyll coch Madagasgar Falco newtoni
Crecerelle.malgache1.jpg
Cudyll coch Mauritius Falco punctatus
Falco punctatus.jpg
Cudyll coch mawr Falco rupicoloides
Greater Kestrel Namibia.jpg
Cudyll coch Molwcaidd Falco moluccensis
Spotted kestrel -bird -birding -bandungbirding -Ig Bird -birdextreme -nature perfection -wildlife (16656529537).jpg
Cudyll coch y Seychelles Falco araeus
Falco araea Seychelles Kestrel side views.jpg
Cudyll Dickinson Falco dickinsoni
Dickinson's Kestrel (Falco dickinsoni) (23164736424).jpg
Cudyll llwyd Falco ardosiaceus
Falco ardosiaceus.jpg
Cudyll melyngoch Falco alopex
Falco alcopex.jpg
Cudyll rhesog Falco zoniventris
Cerchneis zoniventris.jpg
Cudyll troedgoch Falco vespertinus
Falco vespertinus NAUMANN.jpg
Cudyll troedgoch Amur Falco amurensis
Amur Falcon (Falco amurensis) male (16794543415).jpg
Hebog aplomado Falco femoralis
Aplomado Falcon portrait.jpg
Hebog Awstralia Falco longipennis
Australian Hobby Pikedale Jul02.JPG
Hebog Barbari Falco pelegrinoides
Wüstenfalke.jpg
Hebog bronoren Falco deiroleucus
Falco deiroleucus 1902.jpg
Hebog coed Buckley Micrastur buckleyi
Hebog coed cefnllwyd Micrastur mirandollei
Micrastur mirandollei 1902.jpg
Hebog coed llinellog Micrastur gilvicollis
Hebog coed llwyd Micrastur plumbeus
MicrasturPlumbeusGronvold.jpg
Hebog coed rhesog Micrastur ruficollis
Micrastur ruficollis -Parque Estadual da Serra da Cantareira, Sao Paulo, Brazil-8.jpg
Hebog coed torchog Micrastur semitorquatus
Micrastur semitorquatus.jpg
Hebog coronog Falco jugger
Laggar Falcon (Falco jugger).jpg
Hebog chwerthinog Herpetotheres cachinnans
Lachfalke.jpg
Hebog du Falco subniger
Falco subniger.jpg
Hebog ehedydd Affrica Falco cuvierii
African Hobby bwindi jan06.jpg
Hebog ehedydd y Dwyrain Falco severus
Oriental Hobby - Falco severus - Falco (2526569907).jpg
Hebog Eleonora Falco eleonorae
Eleonorenfalke1.jpg
Hebog gwargoch Falco chicquera
Red-Necked Falcon.JPG
Hebog gwinau Falco berigora
Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg
Hebog lanner Falco biarmicus
Lanner Falcon 800.jpg
Hebog llwyd Falco hypoleucos
Grey Falcon (1) - Christopher Watson.jpg
Hebog paith Falco mexicanus
USGS Prairie Falcon.jpg
Hebog sacr Falco cherrug
Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg
Hebog Seland Newydd Falco novaeseelandiae
NZ Falcon - Karearea 02.JPG
Hebog Taita Falco fasciinucha
Taita Falcon at the World Center for Birds of Prey, Boise, Idaho, USA.jpg
Hebog tinwyn Polihierax insignis
PoliohieraxInsignisKeulemans.jpg
Hebog Tramor Falco peregrinus
Falco peregrinus -Nova Scotia, Canada -eating-8.jpg
Hebog tywyll Falco concolor
Sooty Falcon, Allée des Baobabs near Morondava, Madagascar.jpg
Hebog y Gogledd Falco rusticolus
Falco rusticolus white cropped.jpg
Hebog yr Ehedydd Falco subbuteo
Falco subbuteo NAUMANN.jpg
Hebog ystlum Falco rufigularis
OFalco rufigularis Bat Falcon (cropped).jpg
Tsimango Milvago chimango
Milvago chimango -Rio Grande, Rio Gande do Sul, Brazil-8.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
  1. Bwlein 105 Tachwedd 2016; Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 21 Tachwedd 2016.