Cudyll bach

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Cudyll Bach)
Neidio i: llywio, chwilio
Cudyll bach
Ceiliog
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Falconiformes
Teulu: Falconidae
Genws: Falco
Rhywogaeth: F. columbarius
Enw deuenwol
Falco columbarius
Linnaeus, 1758

Mae'r Cudyll bach neu'r Llam-sydyn (Falco columbarius) yn aderyn ysglyfaethus bychan sy'n nythu trwy rannau helaeth o Ewrop, Asia a Gogledd America.

Adeiledir y nyth un ai ar lawr ar dir agored neu mewn coeden sy'n agos i dir agored. Yn y rhannau hynny lle mae'r gaeafau'n oer mae'n aderyn mudol, yn symud i'r de neu tua'r gorllewin i dreulio'r gaeaf. Lle nad yw'r gaeafau mor oer mae'n aros trwy'r flwyddyn ond yn aml yn symud o'r ucheldiroedd i dreulio'r gaeaf o gwmpas gan y môr.

Mae'r ceiliog y llwydlas ar y cefn a gwawr oren ar y bol. Mae'r iâr, sydd gryn dipyn yn fwy na'r ceiliog, yn frown tywyll ar y cefn ac yn wyn gyda smotiau brown ar y bol.

Prif fwyd y Gwalch bach yw adar bychain, megis ehedyddion a chorhedyddion, sy'n cael eu dal trwy hedfan yn isel ac yn gyflym dros dir agored. Ambell dro mae'n dal pryfed.

Nid yw'n aderyn cyffredin iawn yng Nghymru, ond mae cryn nifer yn nythu ar yr ucheldiroedd, er enghraifft ar Y Berwyn, ac maent i'w gweld yn rheolaidd ger glannau'r môr yn y gaeaf. Credir bod ei niferoedd yn sefydlog.

Heboca yn yr Oesoedd Canol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn nhraethawd doethuriaeth Howard WillamsAdar yng Ngwaith y Cywyddwyr (2014) dau gyfeiriad yn unig i’r Cudyll coch sydd, o’i gymharu a 9 cyfeiriad at y Cudyll bach. Arwydd yw hwn, o bosib, nas defnyddid y cudyll coch i ddibenion heboca yn yr Oesoedd Canol cymaint ac y defnyddid ei gefnder llai. Roedd un o'r ddau gyfeiriadau hefyd yn ddigon amwys: meddai Howard, “Nid yw’n anodd credu mai aderyn cyfansawdd a ddisgrifir ambell waith... Ni fyddai beirdd yr Oesoedd Canol yn unigryw yn hyn o beth. Dengys yr aderyn ysglyfaethus yn y gerdd enwog gan I. D. Hooson, ‘Y Cudyll Coch’, nodweddion a berthyn i dair rhywogaeth, sef y Boda a’r Gwalch glas yn ogystal â'r cudyll coch ei hun”.[1]

Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cudyll coch Mauritius yn perthyn i deulu'r Hebogiaid (Lladin: Falconidae). Dyma aelodau eraill y teulu:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Caracara cyffredin Caracara plancus
Caracara plancus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Brasil-8-3c.jpg
Caracara gyddf-felyn Daptrius ater
Black Caracara (5320732936).jpg
Caracara gyddfgoch Ibycter americanus
Ibycter americanus 2.jpg
Caracara penfelyn Milvago chimachima
Yellow-headed Caracara.jpg
Corhebog Borneo Microhierax latifrons
Microhieraxlatifrons.JPG
Corhebog brith Microhierax melanoleucos
Pied falconet, (Microhierax melanoleucos) from pakke tiger reserve JEG3641 (cropped).jpg
Corhebog clunddu Microhierax fringillarius
Microhierax fringillarius Museum de Genève.JPG
Corhebog torchog Microhierax caerulescens
Microhierax caerulescens Museum de Genève.JPG
Corhebog y Philipinau Microhierax erythrogenys
Philippine Falconet - Microhierax erythrogenys.jpg
Cudyll Coch Falco tinnunculus
Common kestrel falco tinnunculus.jpg
Hebog chwerthinog Herpetotheres cachinnans
Lachfalke.jpg
Hebog lanner Falco biarmicus
Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg
Hebog Tramor Falco peregrinus
Falco peregrinus -Nova Scotia, Canada -eating-8.jpg
Tsimango Milvago chimango
Milvago chimango -Rio Grande, Rio Gande do Sul, Brazil-8.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.
  1. Bwlein 105 Tachwedd 2016; Cymdeithas Edward Llwyd; adalwyd 21 Tachwedd 2016.