Cronfa Craig Goch

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cronfa Craig Goch
Craig Goch dam - geograph.org.uk - 480379.jpg
Dechrau codi 1897
Agoriad (dyddiad) 1904
Argae a gofer
Uchder 120 ft (37 m)
Hyd 390 ft (119 m)
Lled (gwaelod) 104 ft (32 m)
Cyfaint 80,000 llath ciwbig
(61,164 m3)
Cronfa
Cyfaint (cyfanswm) 6,137 acr·tr
(7,569,878 m3)
Arwynebedd 217 acr (1 km2)
Gorsaf bwer
Dyddiad comisiynu 1997
Twrbeinau 1 x Math-Francis
Cynhwysedd (trydanol) 480 kW

Cronfa garreg yw Cronfa Craig Goch, a leolir yn Nyffryn Elan, Powys - yr uchaf o'r argaeon yn y dyffryn. Cychwynwyd ar y gwaith o'i chodi yn 1897 a gorffenwyd y gwaith yn 1904. Pwrpas yr argae yw cyflenwi Birmingham, Lloegr gyda dŵr yfed.[1][2]

Mae'r argae garreg yn 317 metr (1040 tr) uwch lefel y môr. O ran uchder y wal, mae'r argae'n 56 metr ac yn cael ei chynnal gan 13 bwa ac mae ganddi barapetau carreg.

Trydan[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 1997, gosodwyd generadur 480 kW i gynhyrchu Egni hydro yn rhan o'r argae.[3][4] Codwyd pedwar tyrbin Francis ac un tyrbin tanddwr Kaplan wrth draed yr holl argaeau a Thŵr y Foel.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Ni roddwyd iawndal i'r cant o drigolion a symudwyd o Gwm Elan; ond derbyniodd y tirfeddianwyr iawndal. Effeithiodd y cynllun ar ddeunaw o fythynnod a ffermdai, ysgol, eglwys a dau blasty. Cymerodd 13 blwyddyn i gwbwlhau'r gwaith o godi'r argaeau: rhwng 1893 a 1906. Y gronfa ddŵr gyntaf i gael ei chodi, fel rhan o'r gadwen o argaeon oedd argae Caban Coch ac yna cronfa ddŵr ac argae Penygarreg a chronfa ddŵr ac argae Craig Goch yn dilyn hynny. Mae Tŵr Y Foel yn sefyll 52 metr uwchlaw Cronfa Ddŵr Frankley yn Birmingham ac mae'r dŵr yn cael ei drosglwyddo drwy draphont ddŵr 117 cilometr o hyd. Rhwng cronfeydd dŵr Garreg Ddu a Chaban Coch mae argae Garreg Ddu'n adeiledd tanddwr. Mae'n dal y dŵr yn ôl fel y gall gael ei echdynnu yn Nhŵr Y Foel.

Pan agorwyd y cynllun yn swyddogol gan y Brenin Edward VII a'r Frenhines Alexandra ar 21 Gorffennaf 1904 roedd y gwaith bron iawn wedi'i gwblhau. Mae'r argae (a gweddill yr argaeon) yn parhau i gyflenwi dŵr Birmingham (2017). Rhwng 1948 a 1952 adeiladwyd argae Claerwen i ddyblu cynhwysedd y cynllun gwreiddiol i 345,500,000 litr o ddŵr bob diwrnod.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "CRAIG GOCH DAM, ELAN VALLEY WATER SCHEME". Royal Commission. Cyrchwyd 17 Mawrth 2011.
  2. "The Elan Valley dams - Craig Goch dam". Powys Digital History Project. Cyrchwyd 17 Mawrth 2011.
  3. "Dams & Reservoirs". Elan Valley. Cyrchwyd 19 Mawrth 2011.
  4. "Elan Valley Hydro Scheme". University of Strathclyde. Cyrchwyd 19 Mawrth 2011.
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: