Cloronen ffrengig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cloronen ffrengig
Tuber melanosporum

Truffe02.jpg

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Ascomycota
Urdd: Pezizales
Teulu: Tuberaceae
Genws: Tuber[*]
Rhywogaeth: Tuber melanosporum
Enw deuenwol
Tuber melanosporum

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Tuberaceae yw'r Cloronen ffrengig (Lladin: Tuber melanosporum; Saesneg: Black Truffle).[1] Y Clôr yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Unrhyw lysieuyn tebyg i gneuen sy'n tyfu o'r Ddaear yw clor (lluosog: clorod). 'Clor y moch' yw'r gair am 'truffle'. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Cloryn ffrengig. Mae'r teulu Tuberaceae yn gorwedd o fewn urdd y Pezizales.

Mae'r rhywogaeth yma'n fwytadwy. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: gleba. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Tuberaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Cloronen ffrengig ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cloren foch Tuber aestivum
Black.summer.truffle.arp.jpg
Cloronen Ffrengig Tuber melanosporum
Truffe02.jpg
Loculotuber gennadii Loculotuber gennadii
Mukagomyces hiromichii Mukagomyces hiromichii
Tuber brumale Tuber brumale
Tuber brumale - Vue sur la tranche coupée.jpg
Tuber canaliculatum Tuber canaliculatum
Tuber clarei Tuber clarei
Tuber excavatum Tuber excavatum
Tuber hiromichii Tuber hiromichii
Tuber mesentericum Tuber mesentericum
Tuber mesentericum de La Mothe Saint Heray.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Cloronen ffrengig gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.


Gofal!

Er bod rhai madarch yn fwytadwy, mae eraill yn fwytadwy gan rai pobl ond yn wenwyn i eraill!
Gall corff rhai bobl adweithio'n ddifrifol i rai 'madarch bwytadwy'! Mynwch gyngor gan arbenigwr cyn profi unrhyw fadarch gwyllt.