Clip papur

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Maint clip papur
Clipiau papur gyda gorchudd plastig lliwgar, atyniadol

Dyfais bychan syml ond hylaw yw clip papur, weithiau hefyd clipyn papur. Cynhyrchir fel rheol o fetal ac fe'i ddylunir fel y gall cynnull a chadw swpyn o ddogfennau printiedig at ei dilydd. Mae eicon y clip papur hefyd yn cael ei ddefnyddio yn wyneb-ddalen e-bost er mwyn dynodi bod atodiad i'r neges.

Defnyddir y clipiau i ddal taflenni rhydd nad oes angen eu rhwymo. Cyn defnyddio'r clip, defnyddiwyd pinnau, sydd â'r anfantais o fod yn wrthrychau miniog.[1]

Nodweddion[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae ei ffurf fwyaf cyffredin yn cynnwys darn o wifren gyda dwy debygrwydd sy'n ymuno â chynghorion hirgrwn, gyda gwahanol blygiadau i gael pwysau ar y dogfennau, heb eu niweidio, gan eu cadw gyda'i gilydd. Mae gan fodel defnydd estynedig arall siâp cwadranlog gyda dolen drionglog y tu mewn.

Gellir gwneud y clipiau o wahanol ddeunyddiau a gorffeniadau; fodd bynnag, dur yw'r un a ddefnyddir fwyaf. Mae ei faint a'i drwch yn dibynnu ar y defnydd y bwriedir ei wneud.[2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Clip a ddyluniwyd gan y Norwyad, Johan Vaaler
Johan Vaaler yn 1887 fel myfyriwr ym Mhrifysgol Christiana Oslo bellach
Celrflun anferth o glip papur yn Sandvika, Norwy. Yn eironig, mae'n darlunio clip "Gem" ac nid yr un a batentwyd gan Vaaler

Rhoddwyd y patent cyntaf am rywbeth tebyg i glip i'r Samuel B. Fay yn 1867. Fe'i cynlluniwyd i ddal labeli ar decstilau, ond cafodd ei farchnata hefyd fel clip. Ym 1877, fe wnaeth ei gydwladwr Erlman J. Wright batentu'r gwrthrych cyntaf a gynlluniwyd yn benodol i ddal papurau, yn debyg i fodelau cyfredol.[3]

Ni chafodd y clipiau cyntaf o wifren eu patentu, ond yn ddiamau fe'u cynhyrchwyd gan y cwmni Prydeinig, The Gem Manufacturing Company yn y 1890au. Felly'r enw "clip Gem" sy'n ymddangos mewn rhai ysgrifau. Y gair Swedeg am glip papur yw gem.

Ar y llaw arall, roedd dyfodiad y clip i Dde America yn araf gan eu bod yn cael eu hystyried yn ddiangen. Cafodd y clip cyntaf yn y cyfandir hwn, a sefydlwyd gan y teulu Cubillos, ei sefydlu yn 1911 yn ninas Guayaquil, Ecwador.

Norwy a'r Clip Papur[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1899, gofynnodd y Norwyad, Johan Vaaler, am roi patent ar glipiau o ffurfiau amrywiol, rhai yn debyg iawn i'r clip presennol. Oherwydd hyn, mae rhai awduron yn pwyntio at Norwy fel crud y clip. Yr un flwyddyn, cyflwynodd y Americanwr, William Middlebook, batent ar gyfer peiriant a gynlluniwyd i gynhyrchu clipiau; mae lluniad y clip yn debyg iawn i'r ffordd arferol bresennol.

Cyfrannodd ddigwyddiadau gwrth-Natsiaidd yr Ail Ryfel Byd yn fawr at y grêd mai dyfais Norwyaidd oedd y clip papur. Byddai gwladgarwyr Norwyaidd yn gwisgo'r clip papur ar lapel ei siaced neu godi fel arwydd o wrthwynebiad a wrthryfel i wladychiad y wlad gan yr Almaen Natsiaidd. Byddai gwisgo'r pin papur yn y modd yma, fel ag yr oedd piniau bachodyn yn dangos arwyddlun y brenin Haakon VII, brenin Norwy yn waharddiedig. Doedd symbolaeth (a mytholeg hyd yn oed) genedlaethol y clip ddim mor wybodus i'r gwisgwyr a oedd yn eu gwisgo yn fwy am i'r clip fod yn arwydd o frawdoliaeth ac undod cenedlaethol yn erbyn yr Almaenwyr. Yn fuan gwaharddwyd gwisgo'r clip papur a gallai rheini oedd yn cael ei dal yn ei wisgo dderbyn cosb llym.[4]

Amrywiol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r clip mwyaf hyd o 6 metr ac mae'n pwyso bron i dunnell. Fe'i cynhyrchwyd yn 1998 yn Amherst (Canada); prynodd cwmni buddsoddi yn 2001 ac mae'n ei arddangos yn Massachusetts (Florida).

Defnyddir "clip papur" fel rhan o sgwrs mewn gwers Gymraeg yn y rhaglen Catchphrase gan BBC Wales. Yn y gyfres i bobl oedd am ddysgu siarad Cymraeg, defnyddiwyd sgwrs rhwng Catrin a Guto wrth iddynt drafod defnyddio "clip papur".[5]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]