Chwilio a dinistrio

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoldoctrine Edit this on Wikidata
Mathstrategaeth filwrol, Gwrthchwyldroadaeth Edit this on Wikidata
Milwyr Americanaidd yn chwilio cartrefi Fietnamaidd am gerilas y Fiet Cong.

Strategaeth filwrol a ddefnyddiwyd gan yr Unol Daleithiau yn ystod Rhyfel Fietnam oedd chwilio a dinistrio (Saesneg: search and destroy neu S&D) a oedd yn sail i ymgyrch Byddin yr Unol Daleithiau yn Ne Fietnam. Danfonwyd milwyr Americanaidd i diriogaeth y gelyn gan ddefnyddio hofrennyddion ac byddent yn chwilio am luoedd comiwnyddol y Fiet Cong neu Ogledd Fietnam, lladd y gelyn, ac yna'n encilio'n syth.

Mesurwyd llwyddiant y strategaeth trwy cyfrif cyrff, hynny yw y nifer o'r gelyn a laddwyd. Yr amcan oedd i beri colledigion enfawr i'r Fiet Cong a byddin Gogledd Fietnam yn raddol trwy athreuliad, nes iddynt ildio.[1] Er i'r Americanwyr lladd nifer o luoedd comiwnyddol, ni chafodd hyn effaith ar eu gallu i ymladd. Lladdwyd 220,000 ohonynt rhwng 1965 a 1967, ond bu 200,000 o ddynion y flwyddyn yn cyrraedd yr oed consgripsiwn yng Ngogledd Fietnam, ac yr oedd y Fiet Cong yn recriwtio mwy a mwy o bobl o gefn gwlad y De.[2]

Nid oedd tactegau confensiynol yr Americanwyr yn addas wrth ymladd rhyfel herwfilwrol mewn jyngloedd Fietnam. Er eu pwyslais ar ennill rhagoriaeth o ran mudoledd, dechreuwyd tua 90% o'r holl ysgarmesau a brwydrau gan luoedd comiwnyddol, nid lluoedd yr Unol Daleithiau. Oherwydd diffyg ymdrech gan yr Americanwyr a lluoedd De Fietnam i ddiogelu a chadw tiriogaeth ar ôl brwydrau, bu'r Fiet Cong yn aml yn dychwelyd yn syth i ardaloedd wedi i'r Americanwyr gadael.[2]

Roedd effaith chwilio a dinistrio ar gymdeithas De Fietnam yn ddinistriol ac yn wrth-gynhyrchiol i amcan yr Americanwyr o ennill "calonnau a meddyliau'r" boblogaeth. Difrodwyd pentrefi a ffyrdd gan rym tanio a chliriwyd coedwigoedd a thir amaethyddol gan ddiddeilyddion. Lladdwyd hanner miliwn o sifiliaid, ac anafwyd un miliwn. Dadleolwyd eraill o'r cefn gwlad a bu raid iddynt symud i'r dinasoedd gorlawn. Oherwydd y difrod i gnydau a bywyd amaethyddol, bu raid i Dde Fietnam mewnforio reis ym 1967. Dioddef wnaeth enw llywodraeth De Fietnam yn llygaid ei phobl.[2]

Ynghyd â'r rhyfel awyrennol yn erbyn Gogledd Fietnam trwy Ymgyrch Rolling Thunder, chwilio a dinistrio oedd yn ffurfio strategaeth ddeuddaint yr Americanwyr yn Fietnam.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Hess (2009), t. 85.
  2. 2.0 2.1 2.2 Hess (2009), t. 90.
  3. Hess (2009), t. 84.

Ffynhonnell[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Hess, G. R. Vietnam: Explaining America's Lost War (Rhydychen, Blackwell, 2009).