Cap maes cynnar

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Cap maes cynnar
Agrocybe praecox

Agrocybe praecox 20120415wa.JPG

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Agaricales
Teulu: Bolbitiaceae
Genws: Agrocybe[*]
Rhywogaeth: Agrocybe praecox
Enw deuenwol
Agrocybe praecox
(Pers.) Fayod (1889)

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Bolbitiaceae yw'r Cap maes cynnar (Lladin: Agrocybe praecox; Saesneg: Spring Fieldcap).[1] Y Capannau Maes yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Gair arall am 'gapiau' yw 'capannau', a 'maes' yw tir agored e.e. cae. Mae'r teulu Bolbitiaceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Disgrifiwyd ac enwyd y tason yma'n wreiddiol gan y naturiaethwr Christiaan Hendrik Persoon.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop, Affrica a Gogledd America.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw brown. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel maethiad saproffytig.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Bolbitiaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Cap maes cynnar ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cyttarophyllopsis cordispora Cyttarophyllopsis cordispora
Galerella conocephala Galerella conocephala
Galerella fibrillosa Galerella fibrillosa
Galerella microphues Galerella microphues
Galerella plicatella Galerella plicatella
Galerella plicatelloides Galerella plicatelloides
Galeropsis allospora Galeropsis allospora
Galeropsis andina Galeropsis andina
Medelwr Panaeolina foenisecii
Panaeolus cinctulus.jpg
Panaeolina castaneifolia Panaeolina castaneifolia
Panaeolina castaneifolia (Murrill) Bon 206562.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Cap maes cynnar gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.