Canser y brostad

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Canser y brostad
Prostatelead.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynol Clefyd Edit this on Wikidata
Math Canser organau atgenhedlu dynion, clefyd y prostad edit this on wikidata
Arbenigedd meddygol Oncoleg Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Thesawrws NCI C3343, c7378 edit this on wikidata
Freebase /M/0m32h edit this on wikidata
OMIM 176807, 300147, 300704, 601518, 602759, 608656, 608658, 609299, 609558, 610321, 610997, 611100, 611868, 611928, 611955, 611958, 611959 edit this on wikidata
MeSH D011471 edit this on wikidata
UMLS CUI C0033578, c0376358 edit this on wikidata
Quora Prostate-cancer edit this on wikidata
Arall
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Canser y brostad yw math o ganser sy'n datblygu yn y brostad, chwarren yn y system atgenhedlol gwrywaidd.[1] Mae'r rhan fwyaf o achosion canser y brostad yn tyfu'n araf; fodd bynnag, tyfa rhai yn gymharol gyflym.[2] Gall y celloedd canser lledaenu o'r brostad i ardaloedd eraill yn y corff, ac yn arbennig yr esgyrn a'r nodau lymff.[3] I gychwyn ni achosir unrhyw symptomau. Wrth i benodau’r cyflwr ddatblygu gall rywun gael anawsterau wrth ollwng dŵr, darganfod gwaed yn ei wrin, neu deimlo poendod yn y pelfis, cefn, neu wrth ollwng dŵr.[4] Mae modd i'r afiechyd gordyfiant (hyperplasia) prostadig achosi symptomau tebyg. Ym mhenodau hwyrach yr afiechyd gall sgîl-effeithiau gynnwys blinder o ganlyniad i lefelau isel o gelloedd gwaed coch.


Ymhlith y ffactorau risg ar gyfer canser y brostad y mae henaint, hanes teuluol o'r clefyd, a hil. Mae oddeutu 99% o achosion ymysg y rheini sydd dros 50 oed. Os ceir hanes teuluol o'r clefyd mewn perthynas o'r radd gyntaf, cynyddir lefel y risg ddwy i deirgwaith. Yn yr Unol Daleithiau mae'r cyflwr yn fwy cyffredin ymysg y boblogaeth Americanaidd Affricanaidd i gymharu â'r boblogaeth wen. Ymhlith y ffactorau risg eraill y mae diet yn cynnwys lefelau uchel o gig wedi'i brosesu, cig coch neu gynhyrchion llaeth ynghyd a diffyg llysiau penodol. Cafwyd hyd i gysylltiad rhwng y clefyd â hadlif, serch hynny ni cheir esboniad boddhaol ar hyn o bryd.[5] Gwneir diagnosis yn seiliedig ar biopsi. Defnyddir delweddu meddygol i ganfod a yw'r canser wedi lledaenu i rannau eraill o'r corff.


Gall nifer o achosion gael eu rheoli os cedwir llygad fanwl ar ddatblygiad y cyflwr. Ymhlith y triniaethau posib y mae cyfuniad o lawdriniaethau, therapïau ymbelydredd, therapïau hormonau neu gemotherapi. Mae'n bosib gwella'r afiechyd os arhosir y canser oddi fewn y brostad.[6] Yn yr achosion hynny lle mae'r clefyd wedi ymledu i'r esgyrn, gall meddyginiaethau poen, bisffosffonates a therapi targedol, ymhlith eraill, fod yn ddefnyddiol. Fel arfer dibynna'r canlyniadau ar oed y dioddefwr ynghyd a phroblemau iechyd eraill, yn ogystal â natur ymosodol a helaeth y canser. Nid yw'r rhan fwyaf o bobl â chanser y brostad yn marw o'r cyflwr ei hun. Mae 99% o ddioddefwyr yn yr Unol Daleithiau yn cyrraedd y gyfradd goroesi 5 mlynedd.[7] Ar lefel rhyngwladol dyma'r ail ganser fwyaf cyffredin, ac o ran nifer y marwolaethau cysylltiedig â chanser ymysg dynion, canser y brostad yw'r pumed achos fwyaf.[8] Yn 2012 effeithiodd oddeutu 1.1 miliwn o ddynion ac fe arweiniodd at 307,000 o farwolaethau. Cafodd ei nodi fel y canser mwyaf cyffredin ymysg dynion mewn 84 o wledydd, yn benodol yn y byd datblygedig. Cynyddu y mae'r cyfraddau yn y byd datblygol hefyd.[9] Yn y 1980au a'r 1990au gwelwyd ffrwydrad yn y nifer o achosion ar draws llawer o ardaloedd, a hynny o ganlyniad i'r cynnydd ym mhrofion PSA. Wedi astudiaethau ynghylch marwolaethau anghysylltiedig a chanser ymysg dynion dros 60, darganfuwyd canser y brostad yn 30% i 70% ohonynt.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Prostate Cancer". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 12 October 2014. http://www.cancer.gov/cancertopics/types/prostate. Adalwyd 12 October 2014.
  2. World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 5.11. ISBN 9283204298. 
  3. Ruddon, Raymond W. (2007). Cancer biology (4th ed.). Oxford: Oxford University Press. p. 223. ISBN 9780195175431. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-09-15. 
  4. "Prostate Cancer Treatment (PDQ) – Patient Version". National Cancer Institute. 2014-04-08. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 5 July 2014. http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/prostate/Patient/page1/AllPages. Adalwyd 1 July 2014.
  5. Caini, Saverio; Gandini, Sara; Dudas, Maria; Bremer, Viviane; Severi, Ettore; Gherasim, Alin (2014). "Sexually transmitted infections and prostate cancer risk: A systematic review and meta-analysis". Cancer Epidemiology 38 (4): 329–338. doi:10.1016/j.canep.2014.06.002. PMID 24986642.
  6. "Prostate Cancer Treatment (PDQ) – Health Professional Version". National Cancer Institute. 2014-04-11. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 5 July 2014. http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/prostate/HealthProfessional/page1/AllPages. Adalwyd 1 July 2014.
  7. "SEER Stat Fact Sheets: Prostate Cancer". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 6 July 2014. http://seer.cancer.gov/statfacts/html/prost.html. Adalwyd 18 June 2014.
  8. World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 1.1. ISBN 9283204298. 
  9. "International epidemiology of prostate cancer: geographical distribution and secular trends". Molecular nutrition & food research 53 (2): 171–84. February 2009. doi:10.1002/mnfr.200700511. PMID 19101947.