Canol Dinas Abertawe

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Canol Dinas Abertawe
Math ardal fusnes Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Abertawe Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.6202°N 3.9421°W Edit this on Wikidata
Cod OS SS752904 Edit this on Wikidata
Cod post SA1 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au Julie James (Llafur)
AS/au Geraint Davies (Llafur)

Lleolir Canol Dinas Abertawe, yn Ninas a Sir Abertawe, ychydig i ffwrdd o'r Afon Tawe a Bae Abertawe. Mae'n ymestyn dros y rhan fwyaf o Ward y Castell ac ymylon Ward yr Uplands. Serch hyn y mae'n ehangu tua'r dwyrain wrth i hen Dociau Abertawe gael eu hail-ddatblygu'n ardal fusnes a phreswyl gymysg.

Cynrychiolir yr ardal hon yn y Cynulliad Cenedlaethol gan Julie James (Llafur) a'r Aelod Seneddol yw Geraint Davies (Llafur).[1][2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Bomiwyd canol y ddinas yn ddifrifol ym 1941 yn ystod digwyddiad a gydnabodir bellach fel Y Blitz Tair Noson. Dinistriwyd 41 erw a oedd yn cynnwys 857 o adeiladau yng nghanol y ddinas. Bu'n rhaid i nifer o fusnesau gael eu ad-leoli i gyrion yr ardal a ddinistriwyd. Cymerwyd nifer o flynyddoedd i adfer Abertawe. O ganlyniad i'r hen ardal siopa o amgylch Y Stryd Fawr wedi'i dinistrio, ail-adeiladwyd prif ganolfan siopa o amgylch y Ffordd y Brenin newydd.

Siopa[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng nghalon y ddinas lleolir Marchnad Abertawe, Canolfan Siopa'r Cwadrant a Canolfan Siopa Dewi Sant. Stryd Rhydychen yw prif stryd siopa Abertawe. Dominyddir pen dwyreiniol Stryd Rhydychen gan nifer o gwmnïau cenedlaethol, tra bod pen gorllewinol y stryd yn gartref i nifer o siopau lleol.

Canolfan siopa fodern yw'r Cwadrant a agorwyd ar ddiwedd y 1970au, ond ailwampiwyd y ganolfan yn gyfan gwbl yn y 1990au gyda tho gwydr yn llenwi'r arcedau tywyll cynt â goleuni. Dominyddir y ganolfan gan siopau mawr megis Debenhams a Boots. Lleolir maes parcio aml-lawr i'r de, tra bod Gorsaf Fysiau Abertawe ar ben gorllewinol y ganolfan.

Tu hwnt i faes parcio aml-lawr y Cwadrant y mae archfrachnad Tesco a'i faes parcio ei hun. Hen safle'r gweithfeydd nwy yw hwn, ond ail-ddatblygwyd y darn o dir erbyn y flwyddyn 2000 wrth i Tesco adleoli o'i gyn-safle ar Ffordd y Brenin o dan hen sinema'r Odeon.

Cynhelir marchnadoedd agored ar strydoedd canol y ddinas yn bennaf yn ystod tymor y Nadolig, ar hyd Stryd Rhydychen, Ffordd y Dysysoges a Sgwâr y Castell.

Y Stryd Fawr a Stryd y Castell[golygu | golygu cod y dudalen]

Arferai’r Stryd Fawr fod yn un o brif strydoedd siopa Abertawe. Dinistriwyd rhannau helaeth ohoni yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Saif Castell Abertawe ar ben deheuol y ddwy stryd hyn, gyferbyn â Sgwâr y Castell a ailwampiwyd yn ystod y 1990au wrth i slabiau carreg Efrog a ffynnon ddŵr ddod at ei gilydd er mwyn ffurfio amffitheatr er mwyn disodli’r ardd ddiarffordd gynt a warthnodwyd yn ardal beryglus o dorcyfraith. Ar ben arall y stryd y mae Gorsaf Drenau Abertawe a Gwesty’r Grand. Masnachwyr preifat, ychydig dafarndai, bwytai a mannau gwerthu bwyd sydyn sydd rhwng yr orsaf a’r castell, yn llenwi adeiladau a oedd yn gartrefi i gwmnïau cenedlaethol gynt megis Littlewoods, Woolworths, W.H. Smith a Comet.

Ffordd y Brenin[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffordd ddeuol oedd Ffordd y Brenin gan redeg o Ffordd Sain Helen yn y gorllewin i Ffordd y Dywysoges yn y dwyrain ar hyd cyrion gogleddol canol y ddinas.

Cyn i Stryd y Gwynt droi yn y brif gyrchfan ar gyfer digwyddiadau’r nos, Ffordd y Brenin oedd wrth galon y cyffro. Tra bod nifer o’r bariau’n cau o ganlyniad i gystadleuaeth â Stryd y Gwynt, y mae Ffordd y Brenin dal yn gartref i glybiau nos fwyaf Abertawe. Yn ogystal â chlybiau nos, y mae nifer o fanciau, siopau, mannau gwerthu bwyd sydyn a changen o’r YMCA ar hyd Ffordd y Brenin. Arferai prif Swyddfa’r Post Abertawe fod ar y stryd hon cyn iddi symud i W.H. Smith yng Canolfan Siopa’r Cwadrant serch y gwrthwynebiad.

Ad-drefnwyd Ffordd y Brenin yn 2006 er mwyn ei thoi’n stryd unffordd tua’r gorllewin. Mae’r ddwy lôn ddeheuol bellach ar gyfer bysiau i deithio yn y naill gyfeiriad fel rhan o ddatblygiad ar y cyd â First Cymru i greu Metro Abertawe. Mae’r tanlwybrau a’r hen gylchfan ar ben dwyreiniol y stryd y tu fas i Gwesty’r Ddraig bellach wedi diflannu gyda goleuadau traffig a phalmentydd llydan yn eu lle.

Ffordd y Dywysoges[golygu | golygu cod y dudalen]

Arferai Ffordd y Dywysoges fod yn ffordd ddeuol tan y 1990au pan ad-drefnwyd system ffyrdd Abertawe unwaith eto er mwyn gwneud y ddinas yn fwy addas ar gyfer cerddwyr. Mae’n rhedeg o Heol Ystumllwynarth yn y de i gylchfan Ffordd y Brenin ar hyd cyrion dwyreiniol canol y ddinas.

Yn ystod y 1990au, caewyd rhan uchaf y ffordd er mwyn gwella canol y ddinas ar gyfer cerddwyr wrth i Sgwâr y Castell gael ei ddatblygu a’i ymestyn allan dros Ffordd y Dywysoges. Ni newidiwyd rhan gwaelod yr heol tan 2005 pan gafodd ddisodlwyd dwy lôn wrth i’r palmant dwyreiniol gael ei lledu i ganol yr heol er mwyn gwella hygyrchedd i gerddwyr rhwng canol y ddinas a’r glannau.

Mae rhan uchaf yr heol bellach yn cael ei datblygu wrth i ganolfan siopa tri llawr newydd gael ei chodi ar safle’r hen siop David Evans (House of Fraser).

Dolenni Cyswllt[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Gwefan y Cynulliad; adalwyd 24 Chwefror 2014
  • Gwefan parliament.uk; adalwyd 24 Chwefror 2014