Calon

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Mae'r saethau gwyn yn dangos llif y gwaed.

Cyhyryn yw'r galon sy'n gorwedd ychydig i'r chwith o linell ganol y corff. Dyma'r cyhyr sy'n pwmpio'r gwaed ar hyd y cylchrediad fasgwlar drwy gyfrwng yr hyn a elwir yn System gylchredol y corff. Ceir ochr dde ac ochr chwith, y ddau yn cynnwys atriwm a fentrigl. Mae llawer o dermau meddygol sy'n ymwneud â'r galon yn defnyddio'r term cardiac (e.e. cardioleg) sy'n golygu "astudiaeth sy'n ymwneud â'r galon" ac mae'r gair yn tarddu o'r gair Groeg καρδιά, cardia, sef "calon".

Ultrasound o'r galon.

Mae calon pob fertibrat wedi ei wneud allan o'r cyhyr arbennig ac unigryw hwn, sef y "cyhyr cardiac" ac mae'n gweithredu ar ei liwt ei hun, gan bwmpio tua 2.5 biliwn o weithiau mewn oes o 66 mlynedd. Y curiad arferol a chyfartalog ydy 72 curiad y funud ac mae calon merch yn pwyso rhwng 250 gram a 300 gram a rhwng 300 a 350 gram mewn dyn.[1]

Yn y diagram (ar y dde) rydych yn gallu gweld falfiau. Mae’r galon yn cynnwys falfiau i atal y gwaed rhag llifo yn ôl. Mae gan yr ochr dde falf deirlen (falf gyda thri fflap), ac mae gan yr ochr chwith falf ddwylen (falf gyda dau fflap).

Mae gan y ddwy ochr falfiau cilgant. Y falf cilgant ysgyfeiniol ydi lle mae’r gwaed yn pwmpio o’r Fentrigl Dde, i’r Rhydweli Ysgyfeiniol. Y falf Aortig lle mae’r gwaed yn pwmpio o’r Fentrigl Chwith i’r Aorta.

Mae cyflenwad gwaed cyhyr y galon ei hun yn dod o’r Rhydwelïau Coronaidd. Ond mae’r rhain yn gallu cael eu cau gan blaciau brasterog sy’n cynnwys colesterol, gan arwain at glefyd coronaidd y galon.

Os ydy rhydweli goronaidd yn cau, mae’r cyflenwad gwaed i ran o’r galon yn cael ei dorri i ffwrdd. Dydy’r rhan honno o’r galon ddim yn gallu parhau i gyfangu, gan achosi trawiad ar y galon.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Kumar, Abbas, Fausto: Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 7ed argraffiad, tud. 556
Skull template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am anatomeg. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wiktionary-logo-cy.png
Chwiliwch am calon
yn Wiciadur.