Bwrdeistref Trefaldwyn (etholaeth seneddol)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Bwrdeistref Trefaldwyn
Etholaeth Bwrdeistref
Creu: 1542
Diddymwyd: 1918
Math: Tŷ'r Cyffredin
Aelodau:Un

Roedd Bwrdeistref Trefaldwyn yn gyn etholaeth Seneddol Gymreig a oedd yn dychwelyd un Aelod Seneddol i Dŷ'r Cyffredin, Senedd y Deyrnas Unedig. Sefydlwyd yr etholaeth o dan y Ddeddfau uno gan ddanfon ei gynrychiolydd cyntaf i San Steffan ym 1542. Cafodd yr etholaeth ei ddiddymu ar gyfer Etholiad cyffredinol 1918.

Ffiniau[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn wreiddiol roedd bwrdeiswyr trefi Trefaldwyn, Llanllyfni, Llanidloes a'r Trallwng yn cael bwrw pleidlais yn yr etholaeth ond o 1728 i 1832 dim ond bwrdeiswyr Trefaldwyn oedd yn cael pleidleisio; Ym 1832 adferwyd yr etholfraint i'r cyfan o'r trefi gwreiddiol ac ychwanegwyd atynt drefi Machynlleth a'r Drenewydd.

Yn draddodiadol credid bod yr etholaeth yn "eiddo" i iarllaeth Powys.[1]

Aelodau Seneddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Aelodau Seneddol 1542-1831[golygu | golygu cod y dudalen]

Senedd Aelod
1542 William Herbert [2]
1545 William Herbert [2]
1547 William Herbert [2]
1553 (Mawrth) Richard Herbert [2]
1553 (Hydref) Sion ab Edmund [2]
1554 (Ebrill) Richard Lloyd [2]
1554 (Tachwedd) Richard Lloyd[2]
1555 anhysbys
1558 William Herbert [2]
1559 John Man[3]
1562/3 John Price
1571 Arthur Price
1572 Rowland Pugh
1581 Richard Herbert
1584 Richard Herbert
1586 Matthew Herbert
1588 Rowland Pugh
1593 Richard Morgan
1597 Thomas Jukes
1601 John Harris
1604 Edward Whittingham
1614 Syr John Danvers
1621 Edward Herbert
1624 George Herbert
1625 George Herbert
1626 Syr Henry Herbert
1628 Syr Richard Lloyd
1640 Richard Herbert
1642 Gwag
1646 George Devereux
1653 Gwag
1659 Syr Charles Lloyd
1660 Syr Thomas Myddelton
1661 John Purcell
1665 Henry Herbert
1679 Matthew Pryce
Ebrill 1685 William Williams
Gorffennaf 1685 Charles Herbert
1691 Price Devereux
1701 John Vaughan
1705 Charles Mason
1708 John Pugh
1727 Syr William Corbet
1741 James Cholmondeley
1747 Henry Herbert
1748 Francis Herbert
1754 William Bodvell
1759 Richard Clive
1771 Frederick Cornewall
1774 Whitshed Keene
1818 Henry Clive

Aelodau Seneddol 1832-1918[golygu | golygu cod y dudalen]

Blwyddyn Aelod Plaid
1832 David Pugh Ceidwadol
1833 John Edwards Chwig
1841 Hugh Cholmondeley Ceidwadol
1847 David Pugh Ceidwadol
1861 John Samuel Willes Johnson Ceidwadol
1863 Charles Hanbury-Tracy Rhyddfrydol
1877 Frederick Hanbury-Tracy Rhyddfrydol
1885 Pryce Pryce-Jones Ceidwadol
1886 Frederick Hanbury-Tracy Rhyddfrydol
1892 Pryce Pryce-Jones Ceidwadol
1895 Edward Pryce-Jones Ceidwadol
1906 John David Rees Rhyddfrydol
Rhagfyr 1910 Edward Pryce-Jones Ceidwadol

Etholiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiadau yn y 1830au[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol 1832: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr David Pugh 335 51.1
Rhyddfrydol John Edwards 321 48.9

Di-rymwyd y canlyniad uchod a chynhaliwyd etholiad newydd ar 8 Ebrill 1833

Isetholiad Bwrdeistref Trefaldwyn 1833
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol John Edwards 331 50.8
Ceidwadwyr Panton Corbett 321 49.2
Mwyafrif 10
Y nifer a bleidleisiodd 652 90.2
Rhyddfrydol yn disodli Ceidwadwyr Gogwydd

Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1835; John Edwards; Rhyddfrydol; diwrthwynebiad

Etholiad cyffredinol 1837: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol John Edwards 472 51.6
Ceidwadwyr Panton Corbett 443 48.4
Mwyafrif 29
Y nifer a bleidleisiodd 88.2
Rhyddfrydol yn cadw Gogwydd

Etholiadau yn y 1840au[golygu | golygu cod y dudalen]

Hugh Cholmondeley
Etholiad cyffredinol 1841: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Hugh Cholmondeley 464 51.5
Rhyddfrydol John Edwards 437 48.5
Mwyafrif 27
Y nifer a bleidleisiodd 90.6
Ceidwadwyr yn disodli Rhyddfrydol Gogwydd
Etholiad cyffredinol 1847: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr David Pugh 389 50
Ceidwadwyr Hugh Cholmondeley 389 50
Mwyafrif 0
Y nifer a bleidleisiodd 79.2

Gan fod y ddau ymgeisydd yn gyfartal bu'n rhaid i bwyllgor seneddol pennu'r buddugol; gan na wnaed cais i'r pwyllgor i gefnogi achos Cholmondeley dros gadw'r sedd cafodd Pugh ei ethol

Etholiadau yn y 1850au[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol 1852: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr David Pugh 435 59.2
Rhyddfrydol G H Whalley 300 40.8
Mwyafrif 135
Y nifer a bleidleisiodd 73.3
Ceidwadwyr yn cadw Gogwydd

Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1857; David Pugh; ceidwadol; diwrthwynebiad

Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1859; David Pugh; ceidwadol; diwrthwynebiad

Etholiadau yn y 1860au[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw Pugh ym 1861, cafodd ei olynu gan ei fab yng nghyfraith:

Isetholiad Bwrdeistref Trefaldwyn 1861John Samuel Willes Johnson; ceidwadol; diwrthwynebiad.

Bu farw Johnson ym 1863 a chynhaliwyd isetholiad arall ar 20fed Awst 1863:

Charles Hanbury-Tracy
Isetholiad Bwrdeistref Trefaldwyn 1863
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Charles Hanbury-Tracy 439 57.1
Ceidwadwyr C V Pugh 330 42.9
Mwyafrif 109
Y nifer a bleidleisiodd 82.4
Rhyddfrydol yn disodli Ceidwadwyr Gogwydd
Etholiad cyffredinol 1865: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Charles Hanbury-Tracy 437 54
Ceidwadwyr T L Hampton 372 46
Mwyafrif 65
Y nifer a bleidleisiodd 83.8
Rhyddfrydol yn cadw Gogwydd

Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1868; Charles Hanbury-Tracy; Rhyddfrydol; diwrthwynebiad

Etholiadau yn y 1870au[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol y Deyrnas Unedig, 1868; Charles Hanbury-Tracy; Rhyddfrydol; diwrthwynebiad

Cafodd Charles Hanbury-Tracy ei godi i Dŷ'r Arglwyddi ym 1877

Isetholiad Bwrdeistref Trefaldwyn 1877
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Frederick Hanbury-Tracy 1,447 56.4
Ceidwadwyr Arglwydd Castlereagh 1,118 43.6
Mwyafrif 329
Y nifer a bleidleisiodd 84.2
Rhyddfrydol yn cadw Gogwydd

Etholiadau yn y 1880au[golygu | golygu cod y dudalen]

Frederick Hanbury-Tracy Vanity Fair 17 Mai 1884
Etholiad cyffredinol 1880: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Frederick Hanbury-Tracy 1,572 56.5
Ceidwadwyr Pryce Pryce-Jones 1,211 43.5
Mwyafrif 361
Y nifer a bleidleisiodd 89.2
Rhyddfrydol yn cadw Gogwydd
Etholiad cyffredinol 1885: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Pryce Pryce-Jones 1,409 51.5
Rhyddfrydol Frederick Hanbury-Tracy 1,326 48.5
Mwyafrif 83
Y nifer a bleidleisiodd 91.2
Ceidwadwyr yn disodli Rhyddfrydol Gogwydd
Etholiad cyffredinol 1886: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Frederick Hanbury-Tracy 1,424 53.2
Ceidwadwyr Pryce Pryce-Jones 1,251 46.8
Mwyafrif 173
Y nifer a bleidleisiodd 89.2
Rhyddfrydol yn disodli Ceidwadwyr Gogwydd

Etholiadau yn y 1890au[golygu | golygu cod y dudalen]

Syr Pryce Pryce-Jones
Edward Pryce-Jones
Etholiad cyffredinol 1892: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Pryce Pryce-Jones 1,406 52.2
Rhyddfrydol Frederick Hanbury-Tracy 1,288 47.8
Mwyafrif 118
Y nifer a bleidleisiodd 91.8
Ceidwadwyr yn disodli Rhyddfrydol Gogwydd
Etholiad cyffredinol 1895: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Edward Pryce-Jones 1,406 52.2
Rhyddfrydol O Phillips 1,351 48.5
Mwyafrif 118
Y nifer a bleidleisiodd 91.8
Ceidwadwyr yn cadw Gogwydd

Etholiadau yn y 1900au[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol 1900: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Edward Pryce-Jones 1,478 53
Rhyddfrydol J A Bright 1,309 47
Mwyafrif 169
Y nifer a bleidleisiodd 86.3
Ceidwadwyr yn cadw Gogwydd
John David Rees Vanity Fair 1907-02-20
Etholiad cyffredinol 1906: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol John David Rees 1,541 51.4
Ceidwadwyr Edward Pryce-Jones 1,458 48.6
Mwyafrif 83
Y nifer a bleidleisiodd 90.5
Rhyddfrydol yn disodli Ceidwadwyr Gogwydd

Etholiadau yn y 1910au[golygu | golygu cod y dudalen]

Etholiad cyffredinol Ionawr 1910: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Rhyddfrydol Syr John David Rees 1,539 51.4
Ceidwadwyr Edward Pryce-Jones 1,526 49.8
Mwyafrif 13
Y nifer a bleidleisiodd 91.4
Rhyddfrydol yn cadw Gogwydd
Etholiad cyffredinol Rhagfyr 1910: Bwrdeistref Trefaldwyn
Plaid Ymgeisydd Pleidleisiau % ±%
Ceidwadwyr Edward Pryce-Jones 1,526 49.8
Rhyddfrydol A C Humphreys-Owen 1,568 49.1
Mwyafrif 54
Y nifer a bleidleisiodd 89.1
Ceidwadwyr yn disodli Rhyddfrydol Gogwydd

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. James, Arnold J a Thomas, John E. Wales at Westminster - A History of the Parliamentry Representation of Wales 1800-1979 Gwasg Gomer 1981 ISBN 0 85088 684 8
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 "History of Parliament". History of Parliament Trust. Cyrchwyd 2015-01-28.
  3. "History of Parliament". History of Parliament Trust. Cyrchwyd 2015-01-28.