Brwydr Trefynwy (1233)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Brwydr Trefynwy
Great Tower, Monmouth Castle - geograph.org.uk - 649346.jpg
Prif Dŵr Castell Mynwy.
Math Brwydr Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Ymosodiad y Normaniaid ar Gymru Edit this on Wikidata
Lleoliad Trefynwy Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.813°N 2.725°W Edit this on Wikidata
Cyfnod 25 Tachwedd 1233 Edit this on Wikidata

Ar 25 Tachwedd 1233 ymladdwyd Brwydr Trefynwy rhwng milwyr Harri III (brawd Siwan) a Richard Marshal, 3ydd Iarll Penfro a oedd wedi wedi dod i gytundeb gyda Llywelyn Fawr ac Owain ap Gruffudd (ŵyr yr Arglwydd Rhys). Roedd Richard yn fab i'r enwog William Marshal, Iarll 1af Penfro.

Cofeb William Marshal (tad Richard) yn Temple Church, Llundain.

Asgwrn y gynnen oedd y ffaith i Marshal wrthod ymweld â'r brenin yn ei Lys yng Ngaerloyw yn Awst 1233 a chyhoeddodd y brenin ef yn fradwr; dychwelodd Marshall i'w gastell yng Nghas-gwent. Ymateb y brenin oedd symud ei filwyr i'r Fenni. Daeth Owain a'i fyddin i ymuno â byddin Marshall ac aethant ar eu hunion i gipio Castell Caerdydd, Castell Casnewydd, y Fenni a Chastell y Grysmwnt, 10 milltir i'r gogledd o Drefynwy, o fewn tafliad carreg â'r ffin rhwng Sir Fynwy a Swydd Henffordd yn Lloegr. Dychwelodd y brenin i Gaerloyw.

Daeth y ddwy fyddin at ei gilydd ychydig i'r gorllewin o Afon Mynwy, ger Trefynwy: ar dir a elwir heddiw yn "Gaeau Vauxhall".[1] Lladdwyd nifer helaeth o filwyr y brenin wrth iddynt geisio dianc; Marshall ac Owain a orfu.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "RCAHMW: Monmouth, Site of battle". Adalwyd 16 Rhagfyr 2011