Brenin y Brythoniaid

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Gweler hefyd: Brenhinoedd Cymru a Thywysogion brodorol Cymru
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolswydd Edit this on Wikidata
Mathbrenin Edit this on Wikidata
GwladwriaethCymru Edit this on Wikidata
Llun o Peniarth MS28, Hywel Dda.

Cyn teitl Brenin neu Dywysog Cymru, defnyddiwyd y teitl Brenin y Brythoniaid (Rex Britannorum) i ddisgrifio Brenin y Brythoniaid Celtaidd, hynafiaid y Cymry, cyn ac ar ôl goresgyniad y Rhufeiniaid.[1]

Brenhinoedd[golygu | golygu cod y dudalen]

Brenin oedd y teitl a ddefnyddiai rheolwyr Cymreig cyn i'r term "tywysog" gael ei fabwysiadu. Serch hynny nid y tywysogion oedd y cyntaf i geisio uno Cymru dan un penarglwydd.

Brenhinoedd Amlwg[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Llwyddodd Rhodri Mawr, brenin Gwynedd (844-878), i ychwanegu Powys (855-878) a Seisyllwg (871-878) at ei deyrnas.
  • Llwyddodd Hywel Dda, brenin Seisyllwg (900-950), i ddod yn frenin ar Ddyfed (904-950), Brycheiniog (930-950), Gwynedd a Phowys (942-950).
  • Roedd Maredudd ab Owain, brenin Deheubarth (986-999) hefyd yn teyrnasu ar Wynedd a Phowys (986-999).
  • Daeth Gruffudd ap Llywelyn yn frenin ar Gymru gyfan. Daeth yn frenin ar Wynedd a Phowys ym 1039, Deheubarth ym 1055, a gweddill Cymru ym 1058 tan ei farw ym 1063.

Rhestr o Frenhinoedd Prydain, Brenhinoedd Cymru a Thywysogion Cymru[golygu | golygu cod y dudalen]

Enw Llun Cyfnod Teyrnas Teitl Ffynhonell
Mae breninoedd cyn y cyfnod hwn yn cael eu hystyried: Brenhinoedd Chwedlonol Ynys Prydain
Caswallon fab Beli
Caswallon fab Beili.PNG
54 BC
Tasciovanus 20 BC – AD 9
Cynfelyn
"Cymbeline", Shakespeare.
9-40 AD Tiroedd y Catuvellauni a'r Trinovantes
Togodumnus 40-43 Tiroedd y Regni, Atrebates a Belgae
Caradog
Caradog (5227657).jpg
43-50
(Rhelaeth Rufeinig)
Gwrtheyrn
Myrddin yn darllen i frenin Gwrtheyrn.
Canol y 5ed ganrif
Riothamus c. 469
Emrys Wledig
Emrys Wledig.
Hwyr yn y 5ed ganrif
di-enw c. 545
Maelgwn Gwynedd
Maelgw Gwynedd.
?–549? Teyrnas Gwynedd
Selyf ap Cynan ?–c. 613 Powys
Ceredig ap Gwallog c. 614 – 617 Elmet
Cadwallon ap Cadfan
History of the Kings (f.99.v) Cadwallon fab Cadfan.jpg
?–634 Gwynedd
Idris ap Gwyddno ?–635
Eugein I of Alt Clut c. 642 Strathclyde
Cadwaladr
Cadwaladr
c. 654 – c. 664 Teyrnas Gwynedd
Geraint of Dumnonia ?670–c. 710 Dumnonii
Rhodri Molwynog ap Idwal c. 712 – 754 Teyrnas Gwynedd
Cynan Dindaethwy ap Rhodri 798–816 Teyrnas Gwynedd (o 754)
Merfyn Frych 825–844 Teyrnas Gwynedd
Rhodri Mawr 844–878 Teyrnas Gwynedd o 855, Teyrnas Powys o 872 a Seisyllwg
Anarawd ap Rhodri 878–916 Teyrnas Gwynedd
Idwal Foel 916–942 Teyrnas Gwynedd
Hywel Dda
Hywel Dda.jpg
942–950 Teyrnas Deheubarth o 920 ac o 942; Teyrnas Gwynedd a Teyrnas Powys
Dyfnwal Moelmud 930s–970s Strathclyde
Maredudd ab Owain 986–999 Teyrnas Deheubarth, Teyrnas Gwynedd, Teyrnas Powys
Llywelyn ap Seisyll 1018–1023 Teyrnas Gwynedd a Teyrnas Powys ac o 1022, Teyrnas Deheubarth
Iago ab Idwal 1023–1039 Teyrnas Gwynedd a Teyrnas Powys
Gruffudd ap Llywelyn 1039–1063 Teyrnas Gwynedd a Teyrnas Powys ac o 1057, gweddill Cymru
Bleddyn ap Cynfyn 1063–1075 Teyrnas Gwynedd a Teyrnas Powys a Seisyllwg
Rhys ap Tewdwr 1079–1093 Teyrnas Deheubarth o 1081
Newid y teitl: Brenin Cymru / Tywysog Cymru

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Kari Maund (2000). The Welsh Kings: The Medieval Rulers of Wales. Tempus. ISBN 0-7524-2321-5.