Baledi gororau'r Alban

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolgenre gerddorol, song type Edit this on Wikidata
Mathbaled, English folk music Edit this on Wikidata
Argraffiad o Minstrelsy of the Scottish Border gan Scott yn Amgueddfa Genedlaethol yr Alban.

Traddodiad llên lafar sy'n hanu o ororau'r Alban yn y 15fed a'r 16g yw baledi gororau'r Alban. Yn ystod y cyfnod hwn, roedd ardaloedd ar y ffin rhwng Teyrnas yr Alban a Theyrnas Lloegr i bob pwrpas yn ddigyfraith. Noda hanes y goror gan ysbeiliadau'r Reivers, cynhennau'r teuluoedd lleol, a Rhyfeloedd yr Alban a Lloegr. Dethlir cyrchoedd y herwyr a brwydrau'r claniau gan y baledi gwerin hyn. Sonir rhai ohonynt am ddigwyddiadau hanesyddol o bwys, ond straeon dial yw'r mwyafrif ohonynt. Chwedlau lleol yw nifer ohonynt, straeon nad yw'n wir ond sy'n cyfeirio at enwau lleoedd a theuluoedd yr ardal ac sy'n ymwneud â thraddodiadau a bywydau'r werin. Thema ramantaidd sydd i ambell baled: llathrudd a phriodas ffo.[1] Cenir yn Sgoteg neu dafodiaith Saesneg gogledd-ddwyrain Lloegr.[2]

Sbardunodd yr Oes Ramantaidd ddiddordeb mewn llên a chelfyddyd draddodiadol y werin. Ymgasglodd Syr Walter Scott nifer o faledi'r gororau dan yr enw Minstrelsy of the Scottish Border.[3]

Cenir baledi'r gororau gan deuluoedd yr ardal am ganrifoedd. Bu enwau'r arwyr a'r dihirod yn gyfarwydd i werin y goror, yn fwyfwy oherwydd mae nifer o'r cyfenwau yn goroesi hyd heddiw: Armstrong, Graham, Robson, Elliot, Fenwick, Rutherford, Noble, a Reed, er enghraifft. Daeth hen eiriau a glywir yn y baledi yn rhan o'r dafodiaith leol.[2]

Rhestr[golygu | golygu cod y dudalen]

  • "The Bonny Earl of Murray"
  • "The Fray Of Hautwessel"
  • "Hobie Noble"
  • "Jock o' the Side"
  • "Johnny Cock"

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) border ballad. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 24 Awst 2016.
  2. 2.0 2.1 (Saesneg) Reivers and Heroes: Borders in the Romantic Age – Border Ballads Archifwyd 2014-12-30 yn y Peiriant Wayback. (Prifysgol Newcastle). Adalwyd ar 24 Awst 2016.
  3. (Saesneg) Minstrelsy of the Scottish Border (Llyfrgell Prifysgol Caeredin). Adalwyd ar 24 Awst 2016.