Arglwydd Ninian Crichton-Stuart

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Arglwydd Ninian Crichton-Stuart
Lord Ninian Edward Crichton-Stuart.jpg
Ganwyd 15 Mai 1883 Edit this on Wikidata
Bu farw 2 Hydref 1915 Edit this on Wikidata (32 oed)
Cenedl Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth gwleidydd Edit this on Wikidata
Tad John Crichton Stuart, 3ydd ardalydd Bute Edit this on Wikidata
Teulu John Crichton-Stuart, 4th Marquess of Bute, Lord Colum Crichton-Stuart Edit this on Wikidata
Cerflun er cof am yr Arglwydd Ninian. Wedi ei leoli yng Ngerddi Gorsedd, Caerdydd. Cerfiwyd gan William Goscombe John (1860-1952)

Aelod Seneddol yr Unoliaethwyr dros Gaerdydd a fu farw yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf oedd Lefftenant-Cyrnol Arglwydd Ninian Edward Crichton-Stuart (15 Mai 18832 Hydref 1915). Fe'i ganed yn Dumfries House, Swydd Ayr[1] yn ail fab i John Crichton-Stuart, 3ydd Marcwis y Biwt a'r Anrhydeddus Gwendolen Mary Anne Fitzalan Howard.

Bywyd Cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd Ninian Crichton-Stuart ei eni yn Dumfries House, Swydd Ayr[1] a chafodd ei fagu yng Nghastell Caerdydd[1]. Derbyniodd ei addysg yn Ysgol Harrow ac wedi gadael yr ysgol teithiodd i Rwsia er mwyn dysgu Rwsieg gyda'r gobaith o ddilyn gyrfa yn Gwasanaeth Llysgenhadol[1]. Wedi salwch tra yn Rwsia, dychwelodd gartref er mwyn mynychu Coleg yr Iesu, Rhydychen.

Yn dilyn marwolaeth ei dad, 3ydd Marcwis y Biwt, etifeddodd Falkland House yn Fife ac ar 16 Mehefin 1906, priododd yr Anrhydeddus Ismay Preston merch y diweddar 14eg Is-iarll Gormanston.

Gwleidyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd gomisiwn gyda 3ydd Bataliwn Ucheldirwyr Cameron y Frenhines ym 1903 a gwasanaethodd am ddwy flynedd gyd Bataliwn 1af, y Gwarchodlu Albanaidd ond gadawodd y fyddin ym 1906 er mwyn canolbwyntio ar ei yrfa wleidyddol. Ym 1907 cafodd ei fabwysiadu'n ymgeisydd yr Unoliaethwyr ar gyfer Bwrdeistrefi Caerdydd, Y Bont Faen a Llantrisant.

Yn ystod Etholiad Cyffredinol mis Ionawr 1910 methiant oedd ei ymgais i ddod yn Aelod Seneddol wrth i David Alfred Thomas o'r Blaid Rhyddfrydol sicrhau mantais o 1,555 dros Crichton-Stuart gyda 13,207 o bleidleisiau[2], ond wedi ymddeoliad Thomas cyn Etholiad Cyffredinol Rhagfyr 1910, llwyddodd Crichton-Stuart i gael ei ethol gyda 12,181 o bleidleisiau - mantais o 299 dros yr ymgeisydd Rhyddfrydol, Syr Clarendon Golding Hyde[2].

Parc Ninian[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1910, rhoddodd Crichton-Stuart gefnogaeth mawr i Glwb Pêl-droed Dinas Caerdydd wrth iddynt chwilio am faes newydd. Er mwyn diolch am ei gefnogaeth, cafodd y maes newydd ei enwi'n Barc Ninian[3]

Rhyfel Byd Cyntaf[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1912, cymrodd reolaeth o 6ed Bataliwn Y Gatrawd Cymreig. Bu farw ar faes y gâd ar 2 Hydref 1915 mewn ymosodiad ar Hohenzollern Redoubt ger La Bassée. Ar ôl cipio ffos y gelyn, cafodd Crichton-Stuart ei saethu gan saethwr cudd y gelyn[4]

Cysylltiadau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
David Alfred Thomas
Aelod Seneddol dros Gaerdydd
Rhag. 19101915
Olynydd:
James Herbert Cory