Ardal Lywodraethol Zarqa

Oddi ar Wicipedia
Neidio i'r panel llywio Neidio i'r bar chwilio
Ardal Lywodraethol Zarqa
Qurtobah, Az-Zarqa, Jordan - panoramio (3).jpg
MathArdaloedd Llywodraethol Gwlad Iorddonen Edit this on Wikidata
PrifddinasZarqa Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirGwlad Iorddonen Edit this on Wikidata
GwladBaner Gwlad Iorddonen Gwlad Iorddonen
Arwynebedd4,761.3 km² Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaMafraq Governorate, Ardal Lywodraethol Amman Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau31.83°N 36.83°E Edit this on Wikidata
JO-AZ Edit this on Wikidata
Dinas Rwseiffa
Gwylptiroedd Azraq
Castell Azraq
Qasr Amra, Safle Treftadaeth y Byd

Ardal Lywodraethol Zarqa (Arabeg: محافظة الزرقاء Muħāfazat az-Zarqāʔ; tafodieithoedd lleol "ez-Zergā" neu "ez-Zer'a") yw'r trydydd Ardal Lywodrethol ("Gofernad") fwyaf yn Iorddonen yn ôl poblogaeth. Prifddinas Gofernad Zarqa yw dinas Zarqa City, sef y ddinas fwyaf yn y dalaith. Mae wedi ei leoli 25 cilomedr (16 milltir) i'r dwyrain o brifddinas yr Iorddonen Amman. Yr ail ddinas fwyaf yn y llywodraethiant yw Rwseiffa.

Mae Gofernad Zarqa yn gartref i ganolfannau milwrol ac awyr mwyaf lluoedd arfog yr Iorddonen.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir olion o aneddau a gwareiddiad yn ardal bresenol Gofernad Zarqa ers o leiaf yr Oes Efydd, yr amlycaf oedd y teyrnasau Amonitiaid a'r Nabateaniaid, a adeiladodd y gaer o'r enw Qasr al Hallabat, a ddefnyddiwyd wedyn gan y Rhufeiniaid, ac yna fel palas anialwch gan yr linach Fwslim yr Umayyad.

Yr olion hanesyddol mwyaf arwyddocaol yw'r palasau anialwch llinach derynasol yr Umayyad, megis Qasr Amra, safle Treftadaeth y Byd, Qasr al Hallabat, Qasr Shabib yng nghanol dinas Zarqa, yn ogystal â Chastell Azraq.

Castell Azraq[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ôl adeiladu rheilffordd Hejaz gan y Tyrciaid Otoman ar ddechrau'r 1900au, daeth Zarqa yn ganolbwynt strategol bwysig yn y cyswll rhwng dinasoedd Damascus â Medina, a dechreuodd dinasoedd ar hyd y rheilffordd lewyrchu. Yn ddiweddarach, roedd gan Lleng Arabaidd yr Iorddonen (Jordanian Arab Legion) dan arweiniad Glubb Pasha ei brif ganolfannau yn nhalaith Zarqa.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Gornad Zarqa Governorate yn ffinio â Mafraq i'r gogledd a'r gogledd-ddwyrain, Amman i'r De-orllewin a Jerash a Balqa i'r gorllewin. Mae hefyd yn rhannu ffin ryngwladol â Sawdi Arabia yn ei hochr de-ddwyreiniol.

Qasr Amra, Safle Treftadaeth y Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r rhan fwyaf o'r ardal a gwmpesir gan y Gofernad yn rhan o lwyfandir anialwch Syria. Mae rhanbarthau gorllewinol poblog y dalaith yn rhan o fasn Afon Zarqa. Mae'r ddwy ddinas, Zarqa a Rwseiffa (sillefir hefyd fel Russeifa) yn gorwedd fel ail a phedwerydd dinasoedd fwyaf yr Iorddonen.

Demograffeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Siroedd Gofernad Zarka Dangosodd gyfrifiad 2004 bod poblogaeth Gofernad Zarqa am y flwyddyn honno yn 764,650 ac ystyrir bod 94.5% yn boblogaeth drefol a 5.5% yn boblogaeth wledig. Roedd dinasyddion yr Iorddonen yn cyfrif am 97% o'r boblogaeth. Y gymhareb benyw i ddynion oedd 46% i 54%. Amcangyfrif poblogaeth Adran Ystadegau Jordanian ar gyfer y flwyddyn 2010 yw 910,800 gyda chymhareb menywod i ddynion o 48.25 i 51.75 a dwysedd poblogaeth o 191.3 o bobl fesul Km sgwâr.

Demographics of Zarqa Governorate 2004 Census [1] 2010 Estimate
Female to Male ratio 46% to 54% 48.25% to 51.75%
Jordanian citizens to foreign nationals 97% to 3% N/A
Urban population 727,268 860,700
Rural population 37,382 50,100
Total population 764,650 910,800

Poblogaeth yr is-raniadau lleol yn ôl y cyfrifiad:[2]

District Poblogaeth
(Cyfrifiad 1994)
Poblogaeth
(Cyfrifiad 2004)
Poblogaeth
(Cyfrifiad 2015)
Zarqa Governorate 639,469 764,650 1,364,878
Al-Hāshimiyah ... 46,311 80,713
Russeifa|Ar-Ruṣayfah (Russeifa) ... 268,237 481,900
Qaṣabah az-Zarqā' ... 450,102 802,265

Economi[golygu | golygu cod y dudalen]

Oherwydd ei leoliad agos i'r dinasoedd poblog yr Iorddonen, mae gan Ardal Lywodraethol Zarqa y nifer fwyaf o ffatrïoedd yn yr Iorddonen, ac mae unig ffatri burfa olew yr Iorddonen wedi'i leoli yn Zarqa.

Lleolir Awyrfa Filwrol Muwaffaq Salti (y fwyaf yn y wlad), yn Azraq. Lleoliad hefyd tair prifysgol yn y dalaith: Prifysgol Hashemite,[3] Coleg Cymhwysol Prifysgol-Zarqa,[4] a Phrifysgol Breifat Zarqa.

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Jordan National Census of 2004 Table 3-1" (PDF). Dos.gov.jo. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar July 22, 2011. Cyrchwyd 2015-09-27. Unknown parameter |deadurl= ignored (help)
  2. "Jordan: Administrative Division, Governorates and Districts". citypopulation.de. Cyrchwyd 25 December 2016.
  3. "HU. The Hashemite University /الجامعة الهاشمية". Hu.edu.jo. Cyrchwyd 2015-09-27.
  4. "Al-Balqa Applied University". Bau.edu.jo. Cyrchwyd 2015-09-27.