Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Hwiangerdd"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 28 beit ,  4 o flynyddoedd yn ôl
manion
(→‎Gwerth addysgol: Ychwanegu infobox person/wikidata using AWB)
(manion)
[[Cân]] neu gerdd i'w chanu i blentyn, neuyn iaml gaeler mwyn ei hadroddgael gani blantgysgu, yw '''hwiangerdd'''. Mae deunydd rhai hwiangerddi yn hen iawn ac yn aml maent yn adleisio ffordd o fyw sydd wedi hen ddiflannu erbyn hyn. I raddau maent yn perthyn i fyd [[llên gwerin]] hefyd. Mae synnwyr rhyfeddod sy'n gallu ymylu ar y [[swrealaeth|swreal]] yn nodweddiadol hefyd.
 
==Hwiangerddi Cymraeg==
Gan fod yr hwiangerdd yn perthyn i'r [[traddodiad llafar]] tan yn gymharol ddiweddar mewn hanes, ychydig iawn o hwiangerddi cynnar sydd wedi eu cadw. Ond ceir enghraifft ddiddorol o hwiangerdd gynnar yn y [[Gymraeg]], sef 'Pais Dinogad', yn y llawysgrif ganoloesol ''[[Llyfr Aneirin]]''. Mam sy'n canu 'Pais Dinogad' ('Crys [neu siaced] yr adaeg hynnu Dinogad') i'w phlentyn. Math o gerdd hela ydyw ac mae'r 17 llinell yn digwydd yng nghanol y gerdd [[arwr]]ol enwog '[[Y Gododdin]]'. Ni ellir ei dyddio yn fanwl ond gellid tybio iddi gael ei chyfansoddi rhywbryd yn yr [[Yr Oesoedd Canol Cynnar yng Nghymru|Oesoedd Canol Cynnar]], efallai mor gynnar a'r [[7g]], ond mae rhai yn dweud yn gynharach.
 
:Peis dinogat e vreith vreith. (Pais Dinogad sydd fraith, fraith,)
:o grwyn balaot ban wreith. (O groen y bela y mae'i waith.)
:chwit chwit chwidogeith. (`Chwí! Chwí!' Chwibanwaith.,)
:gochanwn gochenyn wythgeith. (Gwaeddwn ni, gwaeddant hwy - yr wyth gaeth.)
:pan elei dy dat ty e helya; (Pan elai dy dad di i hela -...)
 
Ceir sawl hwiangerdd mwy diweddar yn y Gymraeg, ffrwyth trosglwyddo ar lafar o genhedlaeth i genhedlaeth e.e. [[Suo Gân]]. Un o'r enwocaf yw 'Gee, geffyl bach':
 
:Gee, geffyl bach, i'n cario ni'n dau
58,007

golygiad

Llywio