Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Brwydr Hexham"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 26 beit ,  12 o flynyddoedd yn ôl
manion
B (robot yn ychwanegu: de, it, no, pl; cosmetic changes)
(manion)
Brwydr olaf y brenin Brythonig [[Cadwallon ap Cadfan]] o [[Teyrnas Gwynedd|Wynedd]] oedd '''Brwydr Hexham''' (Saesneg: ''Battle of Heavenfield'') a ymladdwyd yn [[634]]. Fe'iLladdwyd lladdwydCadwallon gan fyddin [[Oswallt|Oswallt, Brenin Northumbria]] ac yn ôl yr hanesydd [[John Davies]] yn ei lyfr ''Hanes Cymru'', mai'r flwyddyn 634 sy'nyn "dynodi diwedd y posibilrwydd o adfer penarglwyddiaeth y [[Brythoniaid]] ym Mhrydain."<ref>John Davies, ''Hanes Cymru'' (Penguin Books, 1990), tudalen 66.</ref>
 
Mae'r ''[[Annales Cambriae]]'' yn cofnodi'r fwrydrfrwydr fel ''Bellum Cantscaul'' yn 631 a [[Beda]] yntau'n ei alw'n Frwydr ''Deniseburna'' ger ''Hefenfelth''.
 
== Y frwydr ==
Symudodd y fyddin Gymreig i ogledd [[Swydd Efrog|Efrog]]. Angorodd Oswallt ei filwyr ger [[Mur Hadrian|Fur Hadrian]] tua phedair milltir i'r gogledd o [[Hexham]]. Yn ystod y nos (yn ôl y chwedl) ymddangosodd Sant [[Columba]] o flaen Oswallt, mewn breuddwyd, gan broffwydo iddo fuddugoliaeth. Trodd Oswallt ei filwyr i wynebu'r dwyrain, gydag ochrau'r fyddin yn cael eu hamddiffyn gan "Brady's Crag" yn y gogledd a Mur Hadrian i'r de. Yn ôl Beda, cododd groes a dechreuodd weddio.
 
Ymosododd y Cymry, gan fethu ymosod ar ochrau'r fyddin Sacsonaidd, a dechreuant adael faes y gad i gyfeiriad y de a daliwyd a lladdwyd Cadwallon mewn lle o'r enw 'Nant Denis' (Saesneg: ‘Brook of Denis’), a adnabyddir heddiw fel "'Rowley Burn"'. Roedd hon yn fuddugoliaeth bwysig i Oswallt a chredir fod llawer iawn o Gymry wedi'u lladd. Yn ddiweddarach, daethpyddaethpwyd i alw'r safle yn "Heavenfield" ("Hefenfelth").
 
== Y safle heddiw ==
Ar ochorochr y ffordd sydd i'r dwyrain o [[Chollerford]], sy'n rhedeg ar hyd Mur Hadrian (sef y B6318) saif croes garreg sy'n nodi'r fan lle ymladdwyd Brwydr Hexham. Ar y bryncyn i'r gogledd o'r groes hon, saif eglwys ble credir i Oswallt godi ei faner. <ref>[http://maps.google.co.uk/?ie=UTF8&ll=55.020562,-2.100084&spn=0.004355,0.013733&t=h&z=17 GoogleMap]</ref>
 
== Gweler hefyd ==
 
[[Categori:632]]
[[Categori:TeyrnoeddBrwydrau GwyneddCymru|Hexham]]
[[Categori:Brwydrau CymruLloegr|Brwydr Hexham]]
[[Categori:Hanes LloegrPrydain]]
[[Categori:BrwydrauTeyrnas Lloegr|Brwydr HexhamGwynedd]]
 
[[de:Schlacht von Heavenfield]]

Llywio