Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Nigeria"

Jump to navigation Jump to search
Lleihawyd o 629 beit ,  3 blynedd yn ôl
B
clean up
B (→‎top: canrifoedd a Delweddau, replaced: 19eg ganrif19g, [[File: → [[Delwedd: using AWB)
B (clean up)
Gwlad yng ngorllewin [[Affrica]] yw '''Gweriniaeth Ffederal Nigeria''' neu '''Nigeria''', gyda 36 talaith. Ei phrifddinas yw [[Abuja]]. Y gwledydd cyfagos yw [[Benin]] i'r gorllewin, [[Tsiad]] a [[Camerŵn|Chamerŵn]] i'r dwyrain, a [[Niger]] i'r gogledd ac mae [[Gwlff Gini]] ([[Cefnfor yr Iwerydd]]) yn ffin arfordirol iddi tua'r de.
 
Cafwyd sawl brenhiniaeth yn Nigeria dros y blynyddoedd. Ffurfiwyd y wlad bresennol i raddau helaeth gan [[Tiriogaethau tramor y Deyrnas Unedig|Ymerodraeth Prydain]] yn y [[19g]] a ailwampiwyd yn 'Protectoriaethau' (neu 'Ddiffynwledydd') Gogledd a De Nigeria yn 1914. Cadwyd y syniad o frenhiniaethau bychan i raddau helaeth, gyda'r Saesneg yn eu huno'n fwy na dim arall a hi, heddiw, yw iaith swyddogol y wlad. Yn dilyn ei hannibyniaeth yn 1960 (fel llawer o wledydd eraill) cafwyd rhyfel cartref gan sawl llu a ddymunai ei rheoli: rhwng 1967–1970. Ers hynny, llywodraethwyd y wlad drwy drefniant y fyddin a gan etholiadau democrataidd.
 
Yr etholiadau cyntaf i'w derbyn yn hollol niwtral a theg oedd etholiad 2011 pan etholwyd [[Goodluck Jonathan]].<ref name="New York">{{cite news|last=Nossiter|first=Adam|title=Nigerians Vote in Presidential Election|url=http://www.nytimes.com/2011/04/17/world/africa/17nigeria.html?pagewanted=1&_r=1&hp|accessdate=17 Ebrill 2011|newspaper=The New York Times|date=16 Ebrill 2011}}</ref> Yn etholiad cyffredinol y wlad ym Mawrth 2015, trechwyd Jonathan gan [[Muhammadu Buhari]], gyda mwyafrif o ddim ond dwy filiwn o bleidleisiau. Derbynir yn gyffredinol i'r etholiad gael ei gweinyddu'n deg a niwtral.<ref>{{cite news|title="Nigeria election: Muhammadu Buhari wins"|url=http://www.bbc.com/news/world-africa-32139858|newspaper=BBC|accessdate=31 Mawrth 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.vanguardngr.com/2015/04/obama-praises-nigerias-president-for-conceding-defeat/ | title=''Obama praises Nigeria’s president for conceding defeat'' | publisher=Vanguard | date=1 Ebrill 2015 | accessdate=4 Ebrill 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=http://thenationonlineng.net/new/apc-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ | title=APC praises Jonathan for conceding defeat | publisher=The Nation | accessdate=4 April 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.channelstv.com/2015/03/31/anyaoku-praises-jonathan-for-conceding-defeat/ | title=''Anyaoku Praises Jonathan For Conceding Defeat'' | publisher=Channels Television | date=31 Mawrth 2015 | accessdate=4 Ebrill 2015}}</ref>
 
Yn 2014 economi Nigeria oedd y cryfaf yn Affrica, gan oddiweddu [[De Affrica]], a thyfu i fod yn werth $500 biliwn, a chodi i fod y 21fed economi mwya'r byd.<ref name="aljazeera.com">{{cite web|title=Nigeria becomes Africa's largest economy|url=http://www.aljazeera.com/news/africa/2014/04/nigeria-becomes-africa-largest-economy-20144618190520102.html|accessdate=5 Ebrill 2014}}</ref><ref name="bloomberg.com">{{cite web|title=Nigerian Economy Overtakes South Africa's on Rebased GDP|url=http://www.bloomberg.com/news/2014-04-06/nigerian-economy-overtakes-south-africa-s-on-rebased-gdp.html|accessdate=20 Ebrill 2014}}</ref> Ar ben hyn, mae'r gyfradd dyled-GDP yn isel iawn: 11% yn unig.<ref name="reuters.com">{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2014/04/06/nigeria-gdp-idUSL6N0MY0LT20140406 |title=''UPDATE 2-Nigeria surpasses South Africa as continent's biggest economy'' |accessdate=26 Ebrill 2014}}</ref> Erbyn 2050 credir y bydd Nigeria ymhlith 20 economi mwya'r byd. y rheswm pennaf dros y llwyddiant hwn yw [[Tanwydd ffosil|tanwydd ffosil]]. Mae hyn wedi rhoi pwer iddi fel gwlad a dywed [[Banc y Byd]] ei bod yn farchnad sy'n tyfu.<ref name="Nigeria">{{cite web|url=http://data.worldbank.org/country/nigeria|title=Nigeria |publisher=World Bank |accessdate=28 Tachwedd 2013}}</ref>
 
Mae Nigeria'n aelod o MINT, sef grwp o wledydd a chaiff ei rhestru fel un o'r ''"[[Next Eleven]]"'', gyda gwledydd y byd yn rhagweld y bydd ei heconomi'n tyfu i fod yn un o'r mwya'n y byd. Mae Nigeria'n un o [[Gwledydd y Gymanwlad|Wledydd y Gymanwlad]], yr [[Undeb Affricanaidd]], [[OPEC]] a'r [[Cenhedloedd Unedig]].
 
 
== Daearyddiaeth ==
Ceir cysylltiad cryf rhwng economi Nigeria ac [[Unol Daleithiau America]]: hi yw partner masnachu mwya'r Unol Daleithiau yng nghanol a de Affrica, ac mae'n allforio 11% o'i holew i'r UDA ac mae'n allforio llawer o nwyddau eraill hefyd i'r UDA. Ar y llaw arall, yr Unol Daleithiau yw'r wlad sy'n buddsoddi fwyaf yn Nigeria. Yn ôl y [[Cronfa Ariannol Ryngwladol|Gronfa Ariannol Ryngwladol]] (IMF), mae economi Nigeria wedi tyfu ar gyfartaledd o 8% ers 2008.
 
Yn 2014 economi Nigeria oedd y cryfaf yn Affrica, gan oddiweddu [[De Affrica]], a thyfu i fod yn werth $500 biliwn, a chodi i fod y 21fed economi mwya'r byd.<ref>{{cite web|titlename=Nigeria becomes Africa's largest economy|url=http://www."aljazeera.com"/news/africa/2014/04/nigeria-becomes-africa-largest-economy-20144618190520102.html|accessdate=5 Ebrill 2014}}</ref><ref>{{cite web|titlename=Nigerian Economy Overtakes South Africa's on Rebased GDP|url=http://www."bloomberg.com"/news/2014-04-06/nigerian-economy-overtakes-south-africa-s-on-rebased-gdp.html|accessdate=20 Ebrill 2014}}</ref> Ar ben hyn, mae'r gyfradd dyled-GDP yn isel iawn: 11% yn unig.<ref>{{cite web |urlname=http://www."reuters.com"/article/2014/04/06/nigeria-gdp-idUSL6N0MY0LT20140406 |title=''UPDATE 2-Nigeria surpasses South Africa as continent's biggest economy'' |accessdate=26 Ebrill 2014}}</ref> Erbyn 2050 credir y bydd Nigeria ymhlith 20 economi mwya'r byd. y rheswm pennaf dros y tyfiant hwn yw [[Tanwydd ffosil|tanwydd ffosil]]. Mae hyn wedi rhoi pwer iddi fel gwlad a dywed [[Banc y Byd]] ei bod yn farchnad sy'n tyfu.<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/country/nigeria|titlename="Nigeria |publisher=World Bank |accessdate=28 Tachwedd 2013}}<"/ref>
 
==Gweler hefyd==
420,642

golygiad

Llywio