Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Afon"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 203 beit ,  6 blynedd yn ôl
fideo
(maint delweddau)
(fideo)
[[File:Lena River Delta - Landsat 2000.jpg|bawd|250px|Ffotograff o [[lloeren|loeren]]: Delta [[Afon Lena]], [[Siberia]], [[Rwsia]].]]
Llifiad o [[dŵr|ddŵr]] o dir uwch i'r [[môr]] neu i [[Llyn|lyn]] neu fan is arall, yw '''afon'''. Mae'r rhan fwyaf o afonydd yn llifo o'u tarddle, gan amlaf yn y bryniau a'r [[mynydd]]oedd, i lawr drwy'r cymoedd a'r dyffrynoedd hyd nes eu bod yn cyrraedd y môr. Mae sianel yr afon yn lledu fel y mae mwy o ddŵr yn ymuno â'r afon o'r nentydd a'r afonydd o'r mynyddoedd neu dir uwch sydd ar lwybr yr afon ar ei ffordd i'r môr. Eithriad i'r drefn arferol yw afonydd yn ardaloedd [[anialwch|anial]], yn y [[Sahara]] er enghraifft, sy byth yn cyrraedd na môr na llyn ond yn cael eu llyncu yn y diffeithwch neu'n dyfrhau [[gwerddon]].
 
[[Delwedd:Cored yn cael ei osod yn Cil-y-coed a Gwynllwg.webmhd.webm|bawd|chwith|Fideo o weithwyr [[Cyfoeth Naturiol Cymru]] yn adeiladu gored (neu argae bychan) i atal llifogydd rhag teithio'n ôl i fyny afon a chreu difrod i dai cyfagos.]]
<gallery>
Delwedd:Natura 2000 - Llynoedd ac Afonydd Prydferth.webmhd.webm|Fideo o lynnoedd ac afonydd Cymru a sut y mae deg ohonynt yn cael eu gwarchod gan [[Cyfoeth Naturiol Cymru|Gyfoeth Naturiol Cymru]].
[[Delwedd:Cored yn cael ei osod yn Cil-y-coed a Gwynllwg.webmhd.webm|bawd|chwith|Fideo o weithwyr [[Cyfoeth Naturiol Cymru]] yn adeiladu gored (neu argae bychan) i atal llifogydd rhag teithio'n ôl i fyny afon a chreu difrod i dai cyfagos.]]
</gallery>
 
Er bod afonydd yn llifo ar wyneb y ddaear gan amlaf, gall afonydd lifo dan ddaear, yn naturiol, drwy ogofâu, neu mewn sianeli a wnaed gan bobl, megis sianeli dŵr Llundain. Yn aml, mae'r afon yn lledu i ffurfio llyn: y llyn naturiol mwyaf yng Nghymru yw [[Llyn Tegid]]. Rhoddir wal i atal yr afon ar adegau, i ffurfio [[argae]] e.e. [[Llyn Fyrnwy]], [[Llyn Brianne]] a [[Cronfa Nant-y-moch|Chronfa Nant-y-moch]].

Llywio