Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Yr Hen Ogledd"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 1,493 beit ,  13 o flynyddoedd yn ôl
ehangu
(+en:)
(ehangu)
[[Delwedd:Y Gogledd.jpg|bawd|200px|Map o'r Hen Ogledd]]
Mae'r term '''yr Hen Ogledd''' yn cyfeirio at deyrnasoedddiriogaeth teyrnasoedd [[Brythoniaid|Brythonaidd]] gogleddyr ardal sydd erbyn heddiw yn ogledd [[Lloegr]] a de'r [[Yr Alban|Alban]] yn y cyfnod yn dilyn [[ymadawiad y Brydain Rufeinig[[Rhufeiniaid]], sef o tua'r [[5ed ganrif|pumedbumed]] i'r [[7fed ganrif|seithfed ganrif]]. O'r Hen Ogledd daeth y [[llenyddiaeth Gymraeg]] gynharaf, cerddi o'r [[Yr Oes ArwrolArwr|Oes Arwrolarwrol]] gan feirdd [[yr Hengerdd]] am y brwydro rhwng teyrnasoedd y Brythoniaid a llwythau'r [[Eingl-Sacsoniaid]] oedd yn ceisio goresgyn y Brythoniaid a meddianu eu tir. O'r Hen Ogledd daeth [[Cunedda Wledig]] a'i ddilynwyr hefyd, sefydlwyr [[teyrnas Gwynedd]].
 
==Teyrnasoedd a lleoedd==
*[[Aeron]]
*[[Alclud]], prif ganolfan Ystrad Clud
*[[Argoed Llwyfain]]
*[[Catraeth]] ([[Catterick]] yn Swydd Efrog heddiw)
*[[Caeredin|Din Eidyn]], prif ganolfan Manaw Gododdin
*[[Coed Celyddon]]
*[[Dunragit|Din Reged]], prif ganolfan Rheged (ger [[Stranraer]])
*[[Elfed]] (Elmet), canolbarth gogledd Lloegr heddiw
*[[Llwyfenydd]]
*[[Manaw Gododdin]], teyrnas y [[Votadini]]
*[[Lindisfarne|Metcauld]] (ynys [[Lindisfarne]])
*[[Rheged]], ardal [[Galloway]] a [[Caerliwelydd|Chaerliwelydd]]
*[[Ystrad Clud]]
 
==Arweinwyr, beirdd a chymeriadau eraill==
*[[Aneirin]], a gyfansoddodd ''[[Y Gododdin]]''
*[[Coel Hen]], brenin neu arweinydd ôl-Rufeinig
*[[Cunedda Wledig]], sefydlwr Gwynedd
*[[Gwallog]], brenin Elfed efallai
*[[Mynyddog Mwynfawr]], brenin Gododdin
*[[Myrddin Wyllt]], cymeriad chwedlonol
*[[Owain ab Urien]], mab Urien Rheged
*[[Rhydderch Hen]], brenin Ystrad Clud
*[[Taliesin]], bardd Urien Rheged a'i fab Owain
*[[Urien Rheged]], brenin Rheged
 
==Gelynion a chyngreiriaid Gwŷr y Gogledd==
===Eingl-Sacsoniaid y gogledd===
*[[Bernicia]], teyrnas gwŷr [[Northumbria]]
*[[Deira]], teyrnas y [[Deifr]]
*[[Hussa]]
*[[Ida]]
*[[Theoderic]]
===Gwyddelod a Phictiaid===
*[[Pictiaid|Y Brithwyr]], neu'r [[Pictiaid]]
*[[Dalriada]], teyrnas Gwyddelig
 
{{eginyn}}

Llywio