Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Yr Hen Ogledd"

Jump to navigation Jump to search
Lleihawyd o 8 beit ,  7 o flynyddoedd yn ôl
newidiadau man using AWB
B (r2.7.3) (Robot: Yn newid br:Hen Ogledd yn br:Hanternoz Kozh)
(newidiadau man using AWB)
[[Delwedd:North_Britain_547North Britain 547-685.png|bawd|300px|Map o'r Hen Ogledd]]
Mae'r term '''yr Hen Ogledd''' yn cyfeirio at diriogaeth teyrnasoedd [[Brythoniaid|Brythonaidd]] yr ardal sydd erbyn heddiw yn rhan o ogledd [[Lloegr]] a de'r [[Yr Alban|Alban]] yn y cyfnod yn dilyn ymadawiad y [[Rhufeiniaid]], sef o tua'r [[5ed ganrif|bumed]] i'r [[7fed ganrif|seithfed ganrif]]. O'r Hen Ogledd daeth y [[llenyddiaeth Gymraeg]] gynharaf, cerddi [[Arwr|arwrolarwr]]ol gan feirdd [[yr Hengerdd]] am y brwydro rhwng teyrnasoedd y Brythoniaid a llwythau'r [[Eingl-Sacsoniaid]] oedd yn ceisio goresgyn y Brythoniaid a meddianu eu tir. O'r Hen Ogledd daeth [[Cunedda Wledig]] a'i ddilynwyr hefyd, sefydlwyr [[teyrnas Gwynedd]].
 
Gellir diffinio'r Hen Ogledd fel yr Alban i'r de o linell ddychmygol rhwng cyffiniau [[Stirling]] a [[Loch Lomond]] a'r siroedd Seisnig presennol [[Cumbria]], [[Swydd Gaerhirfryn]], [[Swydd Durham]], [[Northumberland]], [[Swydd Efrog]] a [[Humberside]]. Mae hyn yn diriogaeth ehangach nag yw Cymru heddiw. Mae'n bosibl fod teyrnasoedd yr Hen Ogledd (trwy [[Elfed]]) yn ymestyn mor bell i'r de ag ardal [[Sir Gaer]] heddiw. Cafodd teyrnasoedd yr Hen Ogledd eu gwahanu oddi wrth Gymru gyda [[Brwydr Caer]] yn [[615]]. Ffurf ar y [[Brythoneg|Frythoneg]] a droes yn [[Cymraeg Cynnar|Gymraeg Cynnar]] oedd iaith trigolion yr Hen Ogledd: [[Cymbreg]] yw'r enw a ddefnyddir weithiau i'w disgrifio a cheir olion ohoni mewn enwau lleoedd yn Cumbria.
*[[Caeredin|Din Eidyn]], prif ganolfan Manaw Gododdin
*[[Coed Celyddon]]
*[[Dunragit|Din Rheged]], prif ganolfan Rheged (ger [[Stranraer]])
*[[Elmet]] ([[Elfed]]), canolbarth gogledd Lloegr heddiw
*[[Gododdin (teyrnas)|Gododdin]], teyrnas y [[Votadini]]
*[[Taliesin]], bardd Urien Rheged a'i fab Owain
*[[Tristfardd]], bardd
*[[Tudwal Tudclyd]], pennaeth neu frenin
*[[Urien Rheged]], brenin Rheged
 
* eto (gol.), ''Canu Taliesin'' (Caerdydd, 1960)
* eto, ''The Beginnings of Welsh Poetry'' (Caerdydd, 1972)
 
 
{{Hen Ogledd}}
420,642

golygiad

Llywio