Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Homeomorffedd"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 3 beit ,  4 mis yn ôl
→‎top: Misoedd cyfeiriadaeth, replaced: June → Mehefin using AWB
(Trwsio dolennau rhywogaethau a manion eraill using AWB)
(→‎top: Misoedd cyfeiriadaeth, replaced: June → Mehefin using AWB)
 
O fewn un o feysydd [[mathemateg]], sef [[topoleg]], mae '''homeomorffedd''' neu '''isomorffedd topolegol''' yn [[ffwythiant]] di-dor rhwng [[gofod topolegol]] sydd a ffwythiant gwrthdro di-dor. Mae homeomorffedd yn isomorffiadau sy'n ymwneud â gofod, h.y. maent yn fap mathemategol (math o [[ffwythiant]]) o ofod.
 
Mae unrhyw ddau ofod gyda homeomorffedd rhyngddynt yn cael eu galw'r homeomorffig, ac o berspectif topoleg, maen nhw yr un fath. Gair cyfansawdd, [[Iaith Roeg|groegaidd]] yw homeomorffedd: ''[[wikt:ὅμοιος|ὅμοιος]]'' (''homoios'') = "tebyg neu'r un fath" a ''[[wikt:μορφή|μορφή]]'' (''morphē'') = "siap neu ffurf" ac fe'i bathwyd gan Henri Poincaré yn 1895.<ref>{{cite web|url=http://serge.mehl.free.fr/anx/ana_situs.html|title=Analysis Situs selon Poincaré (1895)|author=|date=|website=serge.mehl.free.fr|accessdate=29 April 2018|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160611022329/http://serge.mehl.free.fr/anx/ana_situs.html|archivedate=11 JuneMehefin 2016|df=}}</ref><ref>{{cite book |last=Gamelin |first=T. W. |last2=Greene |first2=R. E. |year=1999 |title=Introduction to Topology |publisher=Courier |page=67 |isbn= |url=https://books.google.com/books?id=thAHAGyV2MQC&pg=PA67 }}</ref>
 
Yn gyffredinol, mae gofod topolegol yn wrthrych geometrig, ac mae'r homeomorffedd yn ymestyn neu'n blygiad di-dor y gwrthrych nes ei fod yn siâp newydd. Felly, mae sgwâr a chylch yn homeomorffig i'w gilydd, ond nid yw [[sffêr]] a [[torsws]] (sef gwrthrych tebyg i doesen). Fodd bynnag, gall y disgrifiad hwn fod yn gamarweiniol; nid yw rhai anffurfiadau di-dor yn homeomorffig, megis anffurfiad llinell i mewn i bwynt. Nid yw rhai homeomorffeddau yn anffurfiadau di-dor ychwaith, e.e. yr homeomorffedd rhwng cwlwm treffoil a [[cylch|chylch]].
452,433

golygiad

Llywio