Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Francisco Goya"

Jump to navigation Jump to search
Ychwanegwyd 118 beit ,  7 mis yn ôl
dim crynodeb golygu
(ehangu)
Tagiau: 2017 source edit
No edit summary
Tagiau: 2017 source edit
 
Pan feddiannwyd Sbaen gan Ffrainc gan ddechrau rhyfel 1808–1814, dechreuodd Goya weithio ar gyfres o brintiau ''[[commons:Category:Los desastres de la guerra|Trychinebau rhyfel (Los desastres de la guerra)]]''. Bu farw Josefa yn 1812. Symudodd i [[Bordeaux]] a [[Paris]] yn [[1824]], gan ddychwelyd i Sbaen yn [[1826]] ac yna mynd i Bordeaux eto, lle bu farw yn 1828 yn 82 oed.
 
 
Yn dilyn [[strôc]] a barlyswyd ef ar ei ochr dde, dioddefodd ei olwg, bu farw a chladdwyd ef ar 16 Ebrill 1828 yn 82 oed. Yn ddiweddarach, cafodd ei gorff ei ail-gladdu yn y ''Real Ermita de San Antonio de la Florida'' ym [[Madrid]], ond aeth ei [[penglog|benglog]] ar goll, manylyn a gyfathrebodd conswl Sbaen ar unwaith i'w uwch swyddogion ym Madrid, a gwifrwyd y neges ganlynol yn ôl, "Anfon Goya, pen neu beidio!"<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Yyj5PK-15UwC&q=with+or+without+head+fuentes+goya&pg=PA230|title=The Buried Mirror: Reflections on Spain and the New World. London|last=Carlos|first=Fuentes|date=1992|publisher=Andre Deutsch Ltd|isbn=978-02339-79953|page=230}}</ref>
 
== Madrid (1775–1789) ==
[[Delwedd:El_Quitasol_(Goya).jpg|chwith|bawd|180x180px290px| ''Y Parasol'', 1777]]
Cynorthwyodd y briodas ac aelodaeth Francisco Bayeu yn 1765 o’r ''Real Academia de Bellas Artes de San Fernando -'' a chyfarwyddiaeth y gweithiau tapestri o 1777 Goya i ennill comisiwn ar gyfer cyfres o gartwnau tapestri ar gyfer y Ffatri Tapestriau Brenhinol. Dros gyfnod o bum mlynedd dyluniodd tua 42 o batrymau, a defnyddiwyd llawer ohonynt i addurno ac inswleiddio waliau cerrig [[El Escorial]] a'r ''[[Palas Brenhinol El Pardo|Palacio Real del Pardo]]'', preswylfeydd brenhinoedd Sbaen. Er nad oedd dylunio tapestrïau yn uchel ei barch nac yn talu'n dda, mae ei gartwnau'n boblogaidd gan ddefnyddio'r [[Rococo|arddull rococo]], a defnyddiodd Goya nhw i ddod â sylw ehangach iddo'i hun.<ref name="hh7">Hagen & Hagen, 7</ref>
 
|}
 
[[Delwedd:Goya.colossus.jpg|bawd|225px290px|chwith|''Y Colossus'', 1810.]]
 
Ymosododd byddin Ffrainc ar Sbaen ym 1808, gan arwain at [[Rhyfel Iberia|Ryfel Iberia]] 1808-1814. Ni wyddys i ba raddau y bu Goya yn rhan o lys y brenin [[Joseph Bonaparte|Joseff I]], brawd [[Napoleon I, ymerawdwr Ffrainc|Napoleon Bonaparte]]; paentiodd weithiau ar gyfer noddwyr a ochrai a Ffrainc, ond cadwodd yn niwtral yn ystod yr ymladd. Ar ôl adfer brenin Sbaen, Ferdinand VII i'w orsedd ym 1814, gwadodd Goya unrhyw gysylltiad â'r Ffrancwyr. Erbyn marwolaeth ei wraig Josefa ym 1812, roedd wrthi'n paentio ''Yr Ail o Fai, 1808'' a ''Y Trydydd o Fai,1808'', ac yn paratoi'r gyfres o ysgythriadau a elwir yn ddiweddarach yn ''Trychinebau Rhyfel'' (''Los desastres de la guerra''). Dychwelodd Ferdinand VII i Sbaen ym 1814 ond nid oedd y berthynas â Goya yn gynnes iawn. Cwblhaodd yr arlunydd bortreadau o'r brenin ar gyfer amrywiaeth o weinidogaethau, ond nid ar gyfer y brenin ei hun.
 
== Bordeaux (Hydref 1824 - 1828) ==
[[File:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|bawd|Portread o Goya gan Vicente López Portaña, c. 1826. ''Museo del Prado'', Madrid]]
Ei ofalwr a'i forwyn yr adeg hon oedd Leocadia Weiss (g. Zorrilla, 1790-1856), <ref>Junquera, 13</ref> <ref>{{Cite book|last=Stevenson|first=Ian|author-link=Ian Stevenson|title=[[European Cases of the Reincarnation Type]]|date=2003|publisher=McFarland & Co.|isbn=9781476601151|pages=243–244|edition=2015}}</ref> a oedd 35 mlynedd yn iau na Goya, ac yn berthynas bell iddo.<ref>Gassier, 103</ref> Preswyliai gyda'r arlunydd, gan ofalu amdano hyd at ei farwolaeth, gyda'i merch [[Maria del Rosario Weiss|Rosario]].<ref name="BU79">Buchholz, 79</ref> Mae'n debyg bod Leocadia yn debyg o ran nodweddion i wraig gyntaf Goya, Josefa Bayeu, cymaint felly bod un o'i bortreadau adnabyddus yn dwyn y teitl gofalus ''Josefa Bayeu (''neu ''Leocadia Weiss)''.<ref>Connell (2004), 28</ref>
 
* Ysbrydolwyd nofel gan yr awdur Sbaeneg Fernando Arrabal'', Claddu Sardine'' gan waith Goya''.'' <ref>{{Cite journal|last=Guicharnaud|first=Jacques|title=Forbidden Games: Arrabal.|journal=Yale French Studies|date=1962|issue=29|pages=116–119|doi=10.2307/2929043|jstor=2929043|url=http://www.jstor.org/stable/2929043|access-date=27 July 2020}}</ref>
* Ysbrydolwyd ''I Am Goya'' a sgwennwyd gan y bardd Rwsiaidd Andrei Voznesensky gan baentiadau gwrth-ryfel Goya.<ref>{{Cite news|last=Anderson|first=Raymond H|title=Andrei Voznesensky, Russian Poet, Dies at 77|url=https://www.nytimes.com/2010/06/02/books/02voznesensky.html|access-date=27 July 2020|work=The New York Times|date=1 June 2010}}</ref>
 
== Cyfeiriadau ==
  
 
== Darllen pellach ==

Llywio