Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Ann Griffiths"

Jump to navigation Jump to search
Lleihawyd o 65 beit ,  10 mis yn ôl
Roedd ei thad yn aelod cefnogol o Eglwys ei blwyf, fe wasanaethodd fel un o'i wardeniaid ar sawl achlysur. Roedd ei chartref yn un diwylliedig a chrefyddol, gyda darnau o'r Beibl a'r Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael eu darllen yn ddyddiol. Roedd ei thad hefyd yn dipyn o [[Bardd|fardd]] gwlad a oedd yn ysgrifennu [[englyn]]ion bedydd, priodas ac angladd.<ref name=":0" />
==Tröedigaeth ==
Roedd brodyr hŷn Ann, John ac Edward,<ref>{{Cite web|title=Griffiths [née Thomas], Ann (bap. 1776, d. 1805), hymn writer in Welsh {{!}} Oxford Dictionary of National Biography|url=https://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-11614|website=www.oxforddnb.com|access-date=2019-08-27|doi=10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-11614|language=|date=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> eisoes wedi cael tröedigaeth i'r achos Methodistaidd ond roedd Ann yn ddi-hid i ymrwymiad ei thad i hen grefydd Eglwys Loegr acwrthwynebus i grefydd newydd Methodistaidd ei brodyr. Roedd Ann yn mwynhau arferion yr oes, - y nosweithiau llawen, y ddawns, a'r anterliwtiau. Byddai'n arfer gwawdio'r pererinion Methodistaidd oedd yn pasio trwy gymdogaeth Dolwar ar eu ffordd i'r Bala, i'r cymanfaoedd a'r gwasanaethau cymun mawr.
 
Ar [[28 Mawrth]] [[1796]], dydd mabsant [[Sant Myllin]], roedd Ann ar ei ffordd i ddawns yn Llanfyllin. Ar y ffordd gwelodd ferch a fu'n arfer gweithio yn Nolwar fachFach. Roedd y ferch am fynd i gapel yr Annibynwyr i wrando ar bregeth gan un obregethwr bregethwyramlwg enwogyr y cyfnodAnnibynwyr, Benjamin Jones, Pwllheli,.<ref>{{Cite web|title=JONES, BENJAMIN (1756 - 1823), gweinidog gyda'r Annibynwyr {{!}} Y Bywgraffiadur Cymreig|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c-JONE-BEN-1756|website=bywgraffiadur.cymru|access-date=2019-08-27}}</ref> ac am gael ffrind i fynd yn gwmni iddi. Cytunodd Ann i fynychu'rfynd oedfai efo'rwrando hoganarno. Cafodd y bregeth effaith mawrfawr arni a bu am fisoedd ynmewn gwewyr meddw wrth pendronibendroni dros neges y bregeth. Ar fore'r Nadolig 1797 aeth Ann i wasanaeth y Plygain yn Eglwys Llanfihangel, ac wedi cyrraedd yn rhy gynnar cyfarfu a chiwrad yr eglwys a chael gwahoddiad i'w dŷ i ddisgwyl dechrau'r oedfa. Yn y tŷ fe wnaeth y ciwrad sylwadau anweddus a phenderfynodd Ann ffoidroi oddiei ynochefn ar yr Eglwys. PenderfynoddAeth ymuno a'i brawdwrando ynar seiatbregethwyr Pontroberty Methodistiaid a'r chyndiwedd bofu hiriddi cafodd dröedigaethymuno a'i achosbrodyr yn seiat y Methodistiaid Calfinaiddym Mhontrobert .<ref name=":0" />
 
==Priodas a marwolaeth==
 
Ym 1801 derbyniwyd Thomas Griffiths yn aelod o’r seiat Fethodistaidd yn ei gartref yn y Cefn-du, Cegidfa a cafodd ei ethol yn flaenor yn fuan wedyn. Symudodd Griffiths i fferm y Ceunant, Meifod ym 1804, ac yn ôl ei arfer yn ei hen gartref dechreuodd gynnal cyfarfodydd crefyddol yn ei gartref newydd. Bu Ann yn mynychu oedfaon y Ceunant. Priododd Ann a Thomas Griffiths yn Eglwys Llanfihangel-yng-ngwynfa ym mis Hydref 1804.<ref>{{Cite web|url=https://bywgraffiadur.cymru/article/c-GRIF-ANN-1776|title=GRIFFITHS, ANN (1776 - 1805), emynyddes|date=|access-date=25 Awst 2019|website=Y Bywgraffiadur|last=Roberts|first=G. M|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref> Ar 13 Gorffennaf 1805 ganwyd Elizabeth, merch Thomas ac Ann ond bu farw cyn pen y mis. Pythefnos ar ôl marwolaeth ei babi bu farw Ann hefyd o anhwylder ôl-esgorol yn 29 mlwydd oed. Claddwyd Elizabeth ac Ann Griffiths ym mynwent Eglwys Llanfihangel -yng -Ngwynfa
 
==Emynau==
Cyn ei thröedigaeth bu Ann yn cyfansoddi rhigymau byddain byddai'n eu hadrodd i'w hun a'i chyfeillion er mwyn diddanwch. Wedi ei thröedigaeth dechreuodd Ann gyfansoddi cerddi crefyddol yn lle'r rhigymau ac eto yn eu hadrodd wrth fynd o amgylch ei dyletswyddau ar y fferm. Gwnaeth tad Ann gofnod o rai o'i cherddi crefyddol cyn iddo farw ym 18021803. Roedd morwyn o'r enw Ruth Evans yn gweithio yn Nolwar Fach ac fe gadwodd hi nifer o gerddi crefyddol Ann ar ei chof, wedi clywed ei meistres yn eu hadrodd. Priododd Ruth Evans bregethwr Methodistaidd o'r enw John Hughes, ac wedi marwolaeth Ann fe wnaeth John Hughes gofnod o'r cerddi roedd ei wraig yn eu cofio. Ym 1806 cyhoeddwyd y cerddi roedd Hughes a thad Ann wedi eu cofnodi mewn cyfrol o'r enw ''Casgliad o Hymnau'' a daeth yn gyfrol boblogaidd iawn. Mae nifer o emynau Ann yn cael eu canu yn gynulleidfaol o hyd gyda 14 ohonynt yn ymddangos yn ''Caneuon Ffydd'', y gyfrol gyd -enwadol o emynau a gyhoeddwyd yn 2001.<ref>{{Cite book|title=Cydymaith caneuon ffydd|url=https://www.worldcat.org/oclc/123536494|publisher=Pwyllgor y Llyfr Emynau Cydenwadol|date=2006|location=[Caernarfon]|isbn=9781862250529|oclc=123536494|last=Morgans|first=Delyth G|year=|pages=532}}</ref> Mae'n debyg mae ei emynhemyn enwocaf yw ''[[Wele'n sefyll rhwng y myrtwydd]]'', sy'n cael ei chanuganu'n aml ar y dôn ''[[Cwm Rhondda (emyn-dôn)|Cwm Rhondda]]''.<ref>{{Cite book|title=Caneuon ffydd|url=https://www.worldcat.org/oclc/48791307|publisher=Pwyllgor y Llyfr Emynau Cydenwadol|date=2001|location=|isbn=1903754038|oclc=48791307|others=Pwyllgor y Llyfr Emynau Cydenwadol., Cysodwyd y gerddoriaeth gan Curiad), argraffwyd gan Wasg Gomer|last=|first=|year=|pages=}}</ref>
[[Delwedd:Llanfihangel-yng-Ngwynfa - geograph.org.uk - 426679.jpg|bawd|chwith|bedd Ann Griffiths]]
{| class="wikitable"
Defnyddiwr anhysbys

Llywio