Anturiaethau Tintin

Cyfres o stribedi comig yw Anturiaethau Tintin (Ffrangeg: Les Aventures de Tintin), a grewyd gan y darlunydd Belgaidd Hergé, neu Georges Remi i roi iddo'i enw cywir (1907–1983). Ymddangosodd y rhifyn cyntaf mewn Ffrangeg yn atodiad plant papur newydd Belgaidd Le Vingtième Siècle ar 10 Ionawr 1929. Roedd wedi ei osod mewn byd a ymchwilwyd yn fanwl, yn adlewyrchiad cywir o'n byd ni, ac mae'r gyfres wedi parhau i fod yn ffefryn ymhlith darllenwyr am 80 mlynedd.
Arwr y gyfres yw Tintin, gohebydd Belgaidd ifanc. Yn y cyfieithiadau Cymraeg diweddar, mae'n cael ei gynorthwyo o'r cychwyn gan ei gi ffyddlon, Milyn (Milou yn Ffrangeg). Mae ychwanegiadau poblogaidd i'r cymeriadau yn ddiweddarach yn cynnwys Capten Hadog, capten sarrug, bras a choeglyd, a'r Athro Ephraim R. Efflwfia (Professeur Tournesol), sy'n glyfar ond yn drwm ei glyw, a chymeriadau eraill lliwgar megis y ddau dditectif analluog Parry-Williams a Williams-Parry (Dupond et Dupont).
Cyfieithwyd 5 o'r cyfrolau i'r Gymraeg rhwng 1978 a 1982 gan Roger Boore a'u cyhoeddi gan Wasg y Dref Wen; Teyrnwialen Ottokar, Y Cranc â'r Crafangau Aur, Cyfrinach yr Uncorn, Trysor Rackham Goch a Tintin a'r Dyn Eira Dychrynllyd oedd y rhain. Cyfieithwyd rhagor o'r cyfrolau ers 2008 gan Dafydd Jones, gyda'r mwyafrif bellach ar gael yn Gymraeg, wedi'u cyhoeddi gan Dalen. Mae yna wahaniaethau arddull sylweddol rhwng y ddau grŵp o gyfieithiadau, gyda chyfieithiadau Boore mewn Ieithwedd safonol Cymraeg Byw ar y cyfan, tra bod cyfieithiadau Jones yn llawer mwy tafodieithol, gyda Chapten Hadog yn siarad mewn Cymraeg Sir Gaerfyrddin a'r ddau ditectif yn nhafodiaith gogleddol. Ag eithrio Tintin ei hun, Capten Hadog, a rhai cymeriadau llai, mae enwau'r cymeriadau yn wahanol yng nghyfieithiadau'r ddau; er enghraifft, y ddau ditectif yng nghyfieithiadau Boore yw Jones a Johnes, ond Williams-Parry a Parry-Williams yng nghyfieithiadau Dafydd Jones.
Llyfrau
[golygu | golygu cod]| Rhif | Teitl gwreiddiol | Ysgrifennwyd | Cyfrol du a gwyn | Cyfrolau lliw | Teitl Cymraeg | Dyddiad cyhoeddi yn Gymraeg | Cyfieithydd |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Tintin au pays des Soviets | 1929–1930 | 1930 | –– | –– | –– | –– |
| 2 | Tintin au Congo | 1930–1931 | 1931 | 1946 | –– | –– | –– |
| 3 | Tintin en Amérique | 1931–1932 | 1932 | 1945 | Tintin yn America | 2022 | Dafydd Jones |
| 4 | Les Cigares du pharaon | 1932–1934 | 1934 | 1955 | Mwg Drwg y Pharo | 2008 | Dafydd Jones |
| 5 | Le Lotus bleu | 1934–1935 | 1936 | 1946 | Alaw'r Dŵr | 2016 | Dafydd Jones |
| 6 | L'Oreille cassée | 1935–1937 | 1937 | 1943 | Y Glust Glec | 2013 | Dafydd Jones |
| 7 | L'Île Noire | 1937–1938 | 1938 | 1943, 1966 | Yr Ynys Ddu | 2009 | Dafydd Jones |
| 8 | Le Sceptre d'Ottokar | 1938–1939 | 1939 | 1947 | Teyrnwialen Ottokar | 1980 | Roger Boore |
| Braint y Brenin Ottokar | 2019 | Dafydd Jones | |||||
| 9 | Le Crabe aux pinces d'or | 1940–1941 | 1941 | 1943 | Y Cranc â'r Crafangau Aur | 1978 | Roger Boore |
| Y Cranc â'r Crafangau Aur | 2015 | Dafydd Jones | |||||
| 10 | L'Étoile mystérieuse | 1941–1942 | –– | 1942 | Y Seren Wib | 2011 | Dafydd Jones |
| 11 | Le Secret de la Licorne | 1942–1943 | –– | 1943 | Cyfrinach yr Uncorn | 1978 | Roger Boore |
| Dirgelwch yr Uncorn | 2020 | Dafydd Jones | |||||
| 12 | Le Trésor de Rackham le Rouge | 1943 | –– | 1944 | Trysor Rackham Goch | 1978 | Roger Boore |
| Trysor Rhaca Goch | 2020 | Dafydd Jones | |||||
| 13 | Les Sept Boules de cristal | 1943–1946 | –– | 1948 | Rhith Saith Rhyfeddod | 2017 | Dafydd Jones |
| 14 | Le Temple du Soleil | 1946–1948 | –– | 1949 | Teml yr Haul | 2018 | Dafydd Jones |
| 15 | Tintin au pays de l'or noir | 1948–1950 | –– | 1950, 1971 | Anialwch yr Aur Du | 2009 | Dafydd Jones |
| 16 | Objectif Lune | 1950–1952 | –– | 1953 | Llwybr i'r Lleuad | 2010 | Dafydd Jones |
| 17 | On a marché sur la Lune | 1952–1953 | –– | 1954 | Ar Leuad Lawr | 2010 | Dafydd Jones |
| 18 | L'Affaire Tournesol | 1954–1956 | –– | 1956 | Cawl Erfyn Efflwfia | 2011 | Dafydd Jones |
| 19 | Coke en stock | 1956–1958 | –– | 1958 | Y Bad Rachub | 2014 | Dafydd Jones |
| 20 | Tintin au Tibet | 1958–1959 | –– | 1960 | Tintin a'r Dyn Eira Dychrynllyd | 1982 | Roger Boore |
| Tintin ar grib Tibet | 2017 | Dafydd Jones | |||||
| 21 | Les Bijoux de la Castafiore | 1961–1962 | –– | 1963 | Perdlysau Castafiore | 2016 | Dafydd Jones |
| 22 | Vol 714 pour Sydney | 1966–1967 | –– | 1968 | Awyren 714 i Sydney | 2008 | Dafydd Jones |
| 23 | Tintin et les Picaros | 1975–1976 | –– | 1976 | Tintin a Chwyldro'r Pícaros | 2021 | Dafydd Jones |
| 24 | Tintin et l'Alph-Art (anorffenedig) | 1978–1983 | –– | 1986, 2004 | –– | –– | –– |