Allt yr Esgair

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Allt yr Esgair

(y Mynydd Du)
Cyfieithiad
Iaith Cymraeg
Testun y llun
Uchder (m) 393
Uchder (tr) 1289
Amlygrwydd (m) 205
Lleoliad rhwng Llanymddyfri a Threfynwy
Map topograffig Landranger 161;
Explorer 13N 13S
Cyfesurynnau OS SO126243
Gwlad Cymru
Dosbarthiad Marilyn (mynydd)
Copa Allt yr Egair

Mae Allt yr Esgair yn gopa mynydd a geir yn y Mynydd Du rhwng Llanymddyfri a Threfynwy; cyfeiriad grid SO126243. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 188metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf. Coronir copa'r mynydd gan fryngaer o Oes yr Haearn.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd). Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.[1] Uchder y copa o lefel y môr ydy 393 metr (1289 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Bryngaer[golygu | golygu cod y dudalen]

Bryngaer Allt yr Esgair
Bryngaer Allt yr Esgair
Allt yr Esgair, Llangors

Cofrestrwyd y fryngaer hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: BR153.[2] Ceir tua 300 o fryngaerau ar restr CADW o henebion, er bod archaeolegwyr yn nodi bod oddeutu 570 ohonyn nhw i gyd yng Nghymru.

Fel arfer, fel mae'r gair yn ei awgrymu, ar fryn y codwyd y caerau hyn, er mwyn i'r amddiffynwr gael mantais milwrol. Un o'r bryngaerau mwyaf trawiadol yng Nghymru ydy Tre'r Ceiri, a hon yw'r fryngaer Oes Haearn fwyaf yng ngogledd-orllewin Ewrop.[3] Mae ei harwynebedd oddeutu 2.5ha.[4] Y mwyaf o ran maint (arwynebedd), fodd bynnag ydy Bryngaer Llanymynech sydd ag arwynebedd o 57 hectar.[5]

Lloches i gartrefi a gwersyllfeydd milwrol oedd eu pwrpas felly, cyn y goresgyniad Rhufeinig; a chafodd cryn lawer ohonynh nhw eu hatgyfnerthu a'u defnyddio, yng nghyfnod y Rhufeiniaid; er enghraifft Dinorben yng ngogledd Cymru. Oes aur bryngaerau gwledydd Prydain oedd rhwng 200 CC ac OC 43.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. “Database of British and Irish hills”
  2. Cofrestr Cadw.
  3. References Wales gan John May; Gwasg Prifysgol Cymru.
  4. Gwefan y BBC
  5. Gwefan CPAT

Dolennau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]