Adelaide Eyre

Adelaide Eyre
Ganwyd	30 Hydref 1826  Talacharn
Bu farw	17 Mai 1905  Yr Eglwys Wen
Dinasyddiaeth	Cymru
Priod	Edward John Eyre

Gwraig i weinyddwr trefedigaethol oedd Adelaide Fanny Eyre (30 Hydref 1826 – 17 Mai 1905). Roedd hi'n wraig i Edward John Eyre, archwiliwr a Llywodraethwr trefedigaethol, a weithiai dros gyfoethogi Lloegr, ar draul gwledydd a feddiannwyd megis Jamaica ac Awstralia. Bu farw yn yr Eglwys Wen, Swydd Amwythig.

Bywyd cynnar

Ganwyd Adelaide Fanny Ormond yn Nhalacharn, ac roedd yn aelod o deulu'r Ormond, gyda'i brawd John Davies Ormond yn ffigwr amlwg yn Seland Newydd. Priododd Edward John Eyre ar 3 Ebrill 1847 yn Wellington, Seland Newydd. Cawsant 11 o blant, gan gynnwys 8 mab a 3 merch.

Bywyd teuluol a threfedigaethol

Symudodd Adelaide gyda'i gŵr Edward i Awstralia, Seland Newydd, ac yna Jamaica, gan ddilyn ei yrfa fel gweinyddwr trefedigaethol. Roedd ei bywyd yn adlewyrchu profiadau merched Cymreig yn y trefedigaethau Brydeinig yn ystod y 19g. Er nad oes tystiolaeth o waith cyhoeddus gan Adelaide ei hun, mae ei stori'n rhan o hanes ehangach y Ymerodraeth Brydeinig a'i effaith greulon ar y brodorion lleol.

Gwaddol

Ceir nifer o gofnodion hanesyddol sy'n cadarnhau ei dyddiadau geni a marwolaeth, yn ogystal â'i lleoliadau. Mae ei bywyd yn enghraifft o gyfraniad merched i gymunedau tramor yn ystod cyfnod y trefedigaethau. Er nad yw'n nodedig am waith llenyddol, artistig na gwleidyddol ei hun, mae ei stori'n cyfrannu at ddealltwriaeth o rôl merched Cymreig yn hanes y Ymerodraeth Brydeinig.

Gweler hefyd

• Amy Dillwyn (1845–1935)
• Gwen John (1876–1939)
• Frances Hoggan (1843–1927)
• Margaret Haig Thomas (1883–1958)
• Mary Dillwyn (1816–1906)