Yr Hendre (Mynwy)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Yr Hendre

Yr Hendre o'r dwyrain
Gwybodaeth gyffredinol
Math Plasty
Arddull bensaernïol Gothic
Tref neu ddinas Llangatwg Feibion Afel
Gwlad Cymru
Cofrestrwyd Gradd II*

Plasty o Oes Fictoria ydy'r Hendre, a godwyd yn yr arddull Gothic. Fe'i lleolir ym mhlwy Llangatwg Feibion Afel, tua phedair milltir i'r gogledd-orllewin o Drefynwy. Yn y 18ed ganrif y cafodd ei godi ar gyfer saethu, ond cafodd ei ehangu gryn dipyn dair gwaith gan deulu Charles Stewart Rolls, un o ddau sefydlydd cwmni ceir Rolls Royce. Mae'r plasty wedi'i gofrestru gan Cadw fel Gradd II*.[1] Mae bellach yn cael ei ddefnyddio fel rhan o Glwb Golff Trefynwy.

Nae'n un o ddau-ddeg-pedwar adeilad yn Nhrefynwy sydd ar y Llwybr Treftadaeth (plac glas).[2]

Roedd yn arferiad ers talwm i ffermwyr symud eu hanifeiliaid yn y gwanwyn i dir uchel, a thros yr adeg yma byddent yn aros mewn cartref a alwant yn "hafod" (preswylfa'r haf); yn yr hydref, byddai'r teulu a'r anifeiliaid yn dod lawr i lawr y dyffryn - i'r "hendref".[3]

Teulu'r Rolls[golygu]

Mae gwreiddyn holl gyfoeth y teulu hwn o dirfeddianwyr yn mynd yn ôl i briodas gŵr o'r enw James James, Mynwy a Blwy Llanfihangel Ystum Llywern, Sir Fynwy a ymgartrefodd yn Llundain ac a etifeddodd ystâd enfawr yn Southwark, Swydd Surrey.[4]

Prynnodd nifer ffermydd a thiroedd yn Llanfihangel Ystum Llywern a Llangatwg Feibion Afel rhwng 1639 a 1648. Yn ei ewyllus a gyhoeddwyd yn 1677 gadawodd bopeth i'w unig blentyn sef merch o'r enw Sarah a'i gŵr Dr Elisha Coysh.[4] Cawsant ferch a briododd William Allen a prynnodd y ddau ychwaneg o diroedd yn Sir Fynwy.[4] Cawsant ferch na wyddom mo'i henw hithau ac a briododd ei chefnder cyntaf Thomas Coysh.[4] Aeth y cyfan i'w merch Sarah (m. 1801): holl etifeddiaeth teuluoedd Coysh, Allen a James. Priododd hithau John Rolls (1735–1801) a oedd yn enedigol o "the Grange", Bermondsey ac a ddaeth yn Shiryff Sir Fynwy un 1794.

Llinach James James, Mynwy a theulu'r "Rolls"[golygu]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
James James, Mynwy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sarah
 
Dr. Elisha Coysh
o Lundain
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
?Dienw?
 
William Allen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
?Dienw?
 
Thomas Coysh
(cefnder cyntaf)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
John Rolls
(1735–1801)
o Bermondsey
 
Sarah
(m. 1801)
 
Richard Coysh
(dim plant)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
John Rolls
o'r Hendre
(1776–1837)
 
Dienw??
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
John Etherington Welch Rolls
(1807–70)
 
Elizabeth Mary Long
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
John Allan Rolls
(1837–1912)
(A.S. dros Sir Fynwy)
 
Georgiana Marcia Maclean
(1837 – 1923)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Charles Stewart Rolls
(1877–1910)
(perchennog Rolls Royce)
 
Henry Alan Rolls
(1871–1916)
 
Eleanor Georgiana Rolls
(1872–1961)
 
John Maclean Rolls
(1870–1916)

Gweler hefyd[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. British Listed Buildings Online; Adalwyd 10 Ebrill 2012.
  2. Monmouth Civic Society, Monmouth Heritage Blue Plaque Trail, n.d., tudalen.14
  3. "Life on the Land". The National Library of Wales. http://digidol.llgc.org.uk/METS/XAM00001/ardd?locale=en. Adalwyd 31 March 2012. 
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Gwent Record Office, Documents relating to the Rolls family, barons Llangattock, of The Hendre". Archives Wales. http://www.archiveswales.org.uk/anw/get_collection.php?inst_id=36&coll_id=1190&expand=. Adalwyd 22 Rhagfyr 2010. 

}