Tynged yr Iaith

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Darlith radio gan Saunders Lewis a ddarlledwyd gan y BBC ar 13 Chwefror 1962 oedd Tynged yr Iaith, ac un o'r darllediadau pwysicaf yn hanes Cymru.

Hanes[golygu]

Darlith Radio flynyddol y BBC ydoedd. Mae'n sôn am "frad Tryweryn", a dywedodd mai'r Gymraeg oedd yr "unig fater politicaidd ... werth i Gymro ymboeni ag ef". Roedd y ddarlith yn feirniadaeth llym ar arweinyddiaeth Gwynfor Evans Llywydd Plaid Cymru. Dadlodd fod angen plaid fyddai'n cefnogi pobl fel Eileen a Trefor Beasley a oedd yn brwydro dros y Gymraeg. Galwodd Saunders Lewis ar Gymry i wrthod llenwi ffurflenni a thalu trethi a thrwyddedau os nad oedd yn bosibl i wneud hynny drwy'r Gymraeg. Yn ei farn ef, byddai angen i ymgyrchwyr fod yn barod i dalu dirwyon a wynebu carchar am eu daliadau. Er bod y nifer o siaradwyr Cymraeg yn gostwng, datganodd : "Fe ellir achub y Gymraeg", ac mai "Nid dim llai na chwyldro yw adfer yr iaith Gymraeg yng Nghymru. Trwy ddulliau chwyldro yn unig y mae llwyddo".

Canlyniad y ddarlith oedd esgor ar sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.

Yn ei lythyr at Saunders Lewis (dyddiedig 21 Gorffennaf 1963), dywed Owain Owain, '...hoffwn i chwi gael gwybod fod eich sgwrs radio yn dwyn ffrwyth ar ei milfed (os byw'r Gymraeg yn yr 21 Ganrif, i chwi mae'r diolch).'[1]

Llyfryddiaeth[golygu]

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Gweler wefan http://www.owainowain.net/ygymdeithas/Saunders/1.jpg

Dolenni allanol[golygu]


Gwaith Saunders Lewis Saunders Lewis.jpg
Amlyn ac Amig | Blodeuwedd | Brad | Branwen | Braslun o Hanes Llenyddiaeth Gymraeg | Buchedd Garmon | Cell y Grog | Cerddi | Cymru Fydd | Dwy Briodas Ann | Eisteddfod Bodran | Esther | Excelsior | Gan Bwyll | Gymerwch Chi Sigaret? | Meistri a'u Crefft | Meistri'r Canrifoedd | Monica | Problemau Prifysgol | Serch yw'r Doctor | Siwan | The Eve of St. John | Tynged yr Iaith | Yn y Trên | Ysgrifau Dydd Mercher