Gwlad dirgaeëdig

Gwledydd tirgaeëdig y byd (gwyrdd)

Gwlad dirgaeëdig neu gwlad dirgylch yw'r term a ddefnyddir i ddisgrifio gwlad a amgylchynnir yn gyfangwbl gan dir, neu wlad gydag unrhyw ran o'i harfordir yn gorwedd ar fôr caeëdig. Mae 47 o wledydd tirgaeëdig yn y byd (sydd yn cynnwys rhai gwledydd a gydnabyddir yn rhannol yn unig). Yr unig gyfandiroedd lle ni cheir unrhyw wlad dirgaeëdig yw Gogledd America ac Awstralasia.

Gwlad dirgaeëdig fwyaf y byd yw Kazakhstan yng Nghanolbarth Asia.

Mae dwy wlad yn y byd yn cael eu hystyried yn wledydd dwbl dirgaeëdig, h.y. mae'r wlad wedi ei hamgylchynnu yn gyfangwbl gan wledydd tirgaeëdig eraill, ac felly rhaid croesi dwy ffin er mwyn cyrraedd arfordir ohonynt:

• Uzbekistan yng nghanolbarth Asia, a amgylchynnir gan Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, a Tyrcmenistan.
• Liechtenstein, a amgylchynnir gan Y Swistir ac Awstria.

Gelwir gwlad a amgylchynnir gan un wlad yn unig yn glofan. Mae 3 clofan yn y byd, sef San Marino, Y Fatican a Lesotho.

Rhestr gwledydd tirgaeëdig

Gwlad	Arwynebedd (km²)
Afghanistan	647,500
Andorra	468
Armenia	29,743
Awstria	83,871
Aserbaijan	86,600
Belarws	207,600
Bhutan	38,394
Bolifia	1,098,581
Botswana	582,000
Burkina Faso	274,222
Burundi	27,834
Gweriniaeth Canolbarth Affrica	622,984
Tchad	1,284,000
Y Weriniaeth Tsiec	78,867
Ethiopia	1,104,300
Hwngari	93,028
Kazakhstan	2,724,900
Kosovo	10,908
Kyrgyzstan	199,951
Laos	236,800
Lesotho	30,355
Liechtenstein	160
Lwcsembwrg	2,586
Macedonia	25,713
Malawi	118,484
Mali	1,240,192
Moldofa	33,846
Mongolia	1,564,100
Nagorno-Karabakh (anghydf.)	11,458
Nepal	147,181
Niger	1,267,000
Paragwai	406,752
Rwanda	26,338
San Marino	61
Serbia	88,361
Slofacia	49,035
De Ossetia (anghydf.)	3,900
Gwlad Swazi	17,364
Y Swistir	41,284
Tajikistan	143,100
Transnistria (anghydf.)	4,163
Tyrcmenistan	488,100
Uganda	241,038
Uzbekistan	447,400
Fatican	0.44
Zambia	752,612
Zimbabwe	390,757

Eginyn erthygl sydd uchod am ddaearyddiaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.