Thomas Gwynn Jones

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
T. Gwynn Jones
T.Gwynn Jones(llai).JPG
T. Gwynn Jones yn y 1930au
Ganwyd Thomas Gwynn Jones
10 Hydref, 1871
Betws yn Rhos, Sir Conwy
Bu farw 7 Mawrth, 1949
Aberystwyth, Ceredigion
Cenedligrwydd Cymro
Yn enwog am Llenyddiaeth o bob genre, ysgolheictod
Galwedigaeth Llenor, newyddiadurwr ac ysgolhaig
Gweithgar 1890au - 1940au

Newyddiadurwr, bardd, ysgolhaig a nofelydd oedd T. Gwynn Jones, enw llawn Thomas Gwyn Jones (10 Hydref, 1871 - 7 Mawrth 1949). Roedd T. Gwynn yn llenor amryddawn a wnaeth gyfraniad pwysig iawn i lenyddiaeth Gymraeg, ysgolheictod Cymreig ac astudiaethau llên gwerin yn hanner cyntaf yr 20fed ganrif. Yr oedd hefyd yn gyfieithydd medrus o'r Almaeneg, Groeg, Gwyddeleg a Saesneg. Roedd yn frodor o Fetws yn Rhos yn yr hen Sir Ddinbych (sir Conwy heddiw).

Ei fywyd[golygu]

Cafodd T. Gwynn Jones ei addysg gynnar yn Ninbych ac Abergele. Daeth yn is-olygydd Baner ac Amserau Cymru (Y Faner) yn 1890. Ysgrifennodd gofiant ardderchog i'r cyhoeddwr Rhyddfrydol Thomas Gee sy'n dryll i'w oes yn ogystal â'i waith. Aeth i weithio i'r Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth ar ôl blynyddoedd o newyddiadura, ac wedyn yn ddarlithydd yn yr adran Gymraeg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth. Yn 1919 daeth yn athro llenyddiaeth Gymraeg yn y coleg hwnnw.

Enillodd gadair Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902 am ei awdl Ymadawiad Arthur.

Roedd yn wrthwynebydd cadarn yn erbyn y Rhyfel Byd Cyntaf. Cerddodd allan o Gapel Tabernacl, Aberystwyth pan weddïodd y gweinidog am fuddugoliaeth i Brydain yn y rhyfel.

Llyfryddiaeth ddethol[golygu]

Llyfrau T. Gwynn Jones[golygu]

Ymadawiad Arthur a cherddi eraill (Caernarfon, 1910).

Beirniadaeth ac Astudiaethau[golygu]

  • Gwynn ap Gwilym (gol.), Thomas Gwynn Jones, "Cyfres y Meistri" (Caerdydd, 1982)
  • David Jenkins, Cofiant Thomas Gwynn Jones (Dinbych, 1973)
  • Derec Llwyd Morgan, Barddoniaeth T. Gwynn Jones (1972)
  • D. Hywel E. Roberts, Llyfryddiaeth T. Gwynn Jones (Caerdydd, 1981)
  • "Rhifyn Coffa Thomas Gwynn Jones", Y Llenor (Caerdydd, cyfrol XXVIII, Haf 1949)