Tennessee Williams

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Tennessee Williams
Tennessee Williams NYWTS.jpg
Geni Thomas Lanier Williams
26 Mawrth, 1911
Columbus, Mississippi, UDA
Marw 25 Chwefror, 1983
Dinas Efrog Newydd, Efrog Newydd
Galwedigaeth Dramodydd, Sgriptiwr
Cenedligrwydd Americanwr
Cyfnod ysgrifennu 1930 - 1983
Math o lên Gothig Deheuol
Cymar Frank Merlo
Dylanwad Anton Chekhov
D. H. Lawrence
August Strindberg
Hart Crane
[Gwefan IMDb Gwefan swyddogol]

Dramodydd Americanaidd o dras Cymreig oedd Thomas Lanier Williams (26 Mawrth 191125 Chwefror 1983) a enillodd llawer iawn o wobrau uchaf am ei ddramâu. Newidiodd ei enw i "Tennessee", sef talaith enedigol ei dad yn 1939.

Enillodd Wobr Pulitzer am A Streetcar Named Desire yn 1948 ac am ei ddrama Cat on a Hot Tin Roof yn 1955. Enillodd The Glass Menagerie (1945) a The Night of the Iguana (1961) Wobr "New York Drama Critics' Circle]". Enillodd ei drama The Rose Tattoo Wobr Tony (Tony Award) am y ddrama gorau, yn 1952.

Plentyndod ac addysg[golygu]

Nid yn Nhennessee ond yn Columbus, Mississippi, y'i ganwyd, a hynny ar 26 Mawrth, 1911 yn nhŷ ei daid a oedd yn werthwr teithiol. Daeth ei enw canol, Lanier o Virginia. Yn bump oed roedd yn sal iawn efo diphtheria. Roedd rhaid iddo aros yn ei wely am ddwy flynedd - ac yna y dechreuodd ddarllen o ddifri dan ddylanwad ei fam. Cornelius Williams oedd ei dad ac efallai oherwydd salwch ei fab cafodd Tennessee fawr o sylw ganddo; rhoddodd fwy o sylw i Dakin, brawd Williams.

Mam ddominyddol go iawn - fel ambell un o'i gymeriadau - oedd ei fam, Edwina Dakin Williams - ac roedd gan mwy nag un aelod o'r teulu broblemau meddyliol. Aeth i Brifysgol Missouri yn y tridegau lle bathwyd yr enw "Tennessee" gan y myfyrwyr eraill; mae stori arall amdano yn adrodd hanes y teulu yn ymladd yn erbyn brodorion Tennessee. Wedi iddo farw aeth ei holl arian i brifysgol yn Nhennessee. Erbyn diwedd y tridegau graddiodd ef o Brifysgol Iowa (ym 1938). Ei ddrama gynharaf oedd 'Cairo, Shanghai, Bombay!' a gynhyrchwyd yn 1935 ym Memphis, Tennessee.

Gwaith llenyddol[golygu]

Roedd Williams yn byw o 1939 yn y French Quarter, New Orleans, Louisiana. Yma yr ysgrifennodd ef ei ddramâu enwog The Glass Menagerie (1944), cyfieithiad Cymraeg Pethau Brau (1992) ac A Streetcar Named Desire (1947) a gyfeithwyd i'r Gymraeg dan yr enw Cab Chwant (1995) - y ddau drosiad gan Emyr Edwards. Symudodd wedyn i Key West, Florida, efo'i bartner oes, Frank Merlo, (bu farw ym 1963 o gancr yr ysgyfaint) roedd y berthynas rhyngddynt yn help mawr iddo oroesi cyfnodau o iselder . Ni chafodd gymaint o lwyddiant wedi marwolaeth ei gymar oes ym 1963 - ond ym mis Medi 2006 cynhyrchwyd ei ddrama 'heb ei gyhoeddi' The Parade, or Approaching the End of Summer, sy'n fath o hunangofiant. Cyhoeddwyd ei ddrama olaf A House Not Meant to Stand yn 2008. Roedd yn awdur straeon byrion cyn troi at ddrama. Ysgrifennodd hefyd tua 70 a ddramâu un act.

Erbyn heddiw - oherwydd enwogrwydd Tennessee Williams - mae Key West yn un o brif gymunedau hoyw yr Unol Daleithiau. Roedd ei chwaer Rose yn scitsoffrenaidd a dreuliodd ei bywyd mewn ysbytai - ac wedi iddi ddioddef lobotimi gwylltiodd Tennessee efo ei deulu . Roedd Williams ei hun yn gaeth i alcohol, amphetaminau a barbitiwradau. Bu farw dan eu dylanwad ym 1983.

Llyfryddiaeth[golygu]

Dramâu[golygu]

  • 1938 Not About Nightingales
  • 1944 The Glass Menagerie
  • 1947 A Streetcar Named Desire (drama) (a ennillodd Gwobr Pulitzer)
  • 1948 Summer and Smoke
  • 1951 The Rose Tattoo (Rhith y Rhosyn; gwobr Tony)
  • 1953 Camino Real
  • 1955 Cat on a Hot Tin Roof (ei ail Wobr Pulitzer)
  • 1957 And Tell Sad Stories of the Deaths of Queens . . . "
  • 1958 Something Unspoken"
  • 1958 Suddenly, Last Summer
  • 1959 Sweet Bird of Youth
  • 1961 Night of the Iguana
  • 1964 Grand"
  • 1966 The Mutilated
  • 1966 The Gnädiges Fräulein
  • 1969 Now the Cats with Jewelled Claws
  • 1970 I Can't Imagine Tomorrow" drama deledu
  • 1970 The Frosted Glass Coffin
  • 1976 The Demolition Downtown
  • 1979 Kirche, Kŭche und Kinder
  • 1979 Lifeboat Drill
  • 1980 The Chalky White Substance
  • 1980 This Is Peaceable Kingdom or Good Luck God
  • 1980 Steps Must be Gentle
  • 1983 The One Exception drama olaf

Addasiadau Ffilm[golygu]

Straeon byrion[golygu]

  • The Vengeance of Nitocris (1928)
  • The Field of Blue Children (1939)
  • The Resemblance Between a Violin Case and a Coffin (1951)
  • Hard Candy: a Book of Stories (1954)
  • Three Players of a Summer Game and Other Stories (1960)
  • The Knightly Quest: a Novella and Four Short Stories (1966)
  • One Arm and Other Stories (1967)
  • Eight Mortal Ladies Possessed: a Book of Stories (1974)
  • Tent Worms (1980)
  • It Happened the day the Sun Rose, and Other Stories (1981)

Cyfieithiadau i'r Gymraeg[golygu]

  • Pethe brau : cyfieithiad o The Glass Menagerie gan Emyr Edwards 1992, Llandysul: Gwasg Gomer
  • Cab chwant : cyfieithiad o A Streetcar Named Desire gan Emyr Edwards 1992; Aberystwyth : Canolfan Astudiaethau Addysg, ©1995.