Round House

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Y Round House o High St, Fremantle
Arwydd ar fynediad i'r adeilad

Adeilad hynaf Awstralia yw'r Round House (Cymraeg: Tŷ Crwn). Lleolir yr adeilad, sy'n dal i sefyll, yn Arthur's Head yn Fremantle, Gorllewin Awstralia. Adeiladwyd yr adeilad yn 1830 a chynlluniwyd ef gan Henry Willey Reveley; dyma'r adeilad parhaol cyntaf ar lannau'r Swan River.

Carchar oedd y pwrpas gwreiddiol, roedd ganddo wyth cell, rhan ar gyfer y ceidwad ac roedd ganddo gwrt canol. Roedd y cynllun yn seiliedig ar y Panopticon, math o garchar a gynlluniwyd gan yr athronydd Jeremy Bentham. Defnyddiwyd y carchar ar gyfer trigolion trefol a brodorol tan 1886, yn ddalfa'r heddlu tan 1900 ac yna'n ardal preswylo i heddwas a'i deulu.

Yn 1982 daeth cyngor dinas Fremantle yn gyfrifol am yr adeilad. Mae bellach ar agor i'r cyhoedd saith diwrnod yr wythnos.