Rhosllannerchrugog

Rhosllannerchrugog Wrecsam

Croeso i'r Rhos

Y 'Stiwt'

Pentref a chymuned ym mwrdeistref sirol Wrecsam, gogledd-ddwyrain Cymru yw Rhosllannerchrugog (weithiau Rhosllanerchrugog; Rhos ar lafar).

Hanes

Roedd Rhosllannerchrugog yn rhan o hen blwyf Rhiwabon. Yr hen enw yr ardal oedd 'Morton uwch y Clawdd' (Saesneg: Morton Above the Dyke) neu yn gynt, yn Lladin, Morton Wallichorum (Saesneg: Welsh Morton). Ffurfiwyd plwyf newydd Rhosllannerchrugog yn 1844, a oedd yn cynnwys pentrefi Rhosllannerchrugog, Ponciau, Pant a Johnstown. Roedd Rhosllannerchrugog yn yr hen Sir Ddinbych tan 1974 ac yn Sir Clwyd rhwng 1974 a 1996, ond mae ym mwrdeistref sirol Wrecsam er 1996.

Eisteddfod Genedlaethol

Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol yn Rhosllannerchrugog ym 1945 a 1961. Am wybodaeth bellach gweler:

• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1945
• Eisteddfod Genedlaethol Cymru Rhosllannerchrugog 1961

Enwogion

• Meredith Edwards - actor
• Tom Ellis - gwleidydd Llafur & SDP
• Rosemarie Frankland - Miss World, 1961
• Isaac Daniel Hooson - bardd (LLGC)
• Arwel Hughes - cyfansoddwr
• Colin Jones - arweinydd, pianydd
• Tom Jones (Twm Sbaen) - milwr (LLGC)
• Thomas William Jones, Arglwydd Maelor - gwleidydd Llafur
• James Idwal Jones - gwleidydd Llafur
• Stifyn Parri - actor
• Caradog Roberts - cyfansoddwr
• James Sauvage - canwr bariton (LLGC)
• John Glyn Williams - arweinydd, organydd
• Llŷr Williams - pianydd
• Daniel Lloyd - canwr, actor, cerddor, cyfansoddwr

Llyfryddiaeth

• Hanes Rhosllannerchrugog (1945), J. Rhosydd Williams
• Rhos-Llannerch-Rugog: Atgofion (1955), William Phillips (1880-1969)
• Rhosllannerchrugog, Johnstown, Ponciau, Pen-y-cae: casgliad o luniau (Cyfrolau 1 & 2, 1991-92), Dennis W Gilpin

Dolenni allanol

• Gwefan Rhosllannerchrugog (BBC Cymru)
• Papur Bro Nene (BBC Cymru)
• Y Stiwt
• (Saesneg) Capeli y Rhos

Trefi a phentrefi Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Acrefair  · Bangor-is-y-coed  · Y Bers  · Bronington  · Brymbo  · Brynhyfryd  · Bwlchgwyn  · Caego  · Cefn Mawr  · Coedpoeth  · Erbistog  · Froncysyllte  · Garth  · Glanrafon  · Glyn Ceiriog  · Gresffordd  · Gwersyllt  · Hanmer  · Holt  · Johnstown  · Llai  · Llanarmon Dyffryn Ceiriog  · Llannerch Banna  · Llan-y-pwll  · Llechrydau  · Marchwiail  · Marford  · Y Mwynglawdd  · Yr Orsedd  · Owrtyn  · Y Pandy  · Pentre Bychan  · Pentredŵr  · Pen-y-bryn  · Penycae  · Ponciau  · Pontfadog  · Rhiwabon  · Rhosddu  · Rhosllannerchrugog  · Rhostyllen  · Rhosymedre  · Talwrn Green  · Trefor  · Tregeiriog  · Y Waun  · Wrecsam  · Wrddymbre