Plât tectonig

Mapiwyd platiau tectonic y Ddaear yn ail hanner yr 20ed ganerif.

Symudiad y platiau - yn seiliedig ar data lloeren Global Positioning System (GPS) gan NASA JPL. Mae'r fectorau'n dangos maint a chyfeiriad y symudiad.

Gweddillion Plat Farallon, yn ddwfn oddi fewn i fantell y Ddaear.

Theori wyddonol sy'n disgrifio symudiad rhannau mewnol lithosffer y Ddaear ydy Plât tectonig neu tectonig platiau. Daw'r gair "tectonig" o'r gair Lladin tectonicus (τεκτονικός): "rhywbeth sy'n ymwneud ag adeiladau". Mae'r theori hon yn ddatblygiad o theori gynharach o'r enw drifft cyfandirol (Saesneg: continental drift) sy'n tarddu'n ôl i ddegawd cyntaf y 20ed ganrif ond a ddaeth yn dderbyniol gan fwyafrif geo-wyddonwyr y byd yn y 1950au.

Gellir rhannu lithosffer y Ddaear i 7 - 8 o blatiau tectonig sylweddol a nifer o rai llai. Mae'r platiau hyn yn arnofio ar yr asthenosffer. Mae ganddyn nhw gyd-berthynas â'i gilydd: tri gwahanol fath o ffiniau gorgyffwrdd: ble ceir daeargrynfâu, llosgfynyddoedd gweithredol, symudiadau ffurfio mynyddoedd a ffosydd enfawr yn y môr yn cael eu creu. Mae symudiad lletraws y platiau'n amrywio rhwng 0 - 100 mm pob blwyddyn.

Dyma restr o nifer o blatiau tectonig y byd.

Platiau tectonig

Platiau Mawr Heddiw

• Plât Affricanaidd
• Plât Antarctig
• Plât Arabaidd
• Plât Awstralaidd
• Plât Cocos
• Plât Dde Americanaidd
• Plât Ewrasaidd
• Plât Gogledd Americanaidd
• Plât India
• Plât Indo-Awstralaidd
• Plât Nazca
• Plât Philipinaidd
• Plât Scotia
• Plât y Môr Tawel

Platiau Llai Heddiw

• Plât Adriatig
• Plât Amuriaidd
• Plât Anatoliaidd
• Plât-Micro Bismark
• Plât Bwrma
• Plât Caribaidd
• Plât Caroline
• Plât Ddwyrain Americanaidd
• Plât-Micro Easter
• Plât Explorer
• Plâtiau-Micro Fiji
• Plât-Micro Galapagos
• Plât Gorda
• Plât Hellenig
• Plât Iberiaidd
• Plât Iranaidd
• Plât Juan de Fuca
• Plât-Micro Juan Fernandez
• Plât Okhotsk
• Plât-Micro Rivera
• Plât Somali
• Plât South Sandwich
• Plât Sunda
• Plât Tonga

Han blatiau

• Plât Farallon
• Plât Kula

Gweler Hefyd

• Tectoneg platiau