Pindar

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Pindar, copi Rhufeinig o gerflun Groegaidd o’r 5ed ganrif CC, Palazzo Nuovo

Bardd Groegaidd oedd Pindar (Hen Roeg: Πίνδαρος, “Pindaros”, c. 522 CC443 CC. Ystyrir ef yn un o feirdd mwyaf Groeg.

Ganed Pindar ym mhentref Cynoscephalae yn Boeotia, yn fab i Daiphantus and Cleodice. Priodiodd Megacleia, a chawsant ddwy ferch, Eumetis a Protomache, a mab, Daiphantus. Dywedir iddo farw yn Argos.

Teithiai Pindar ar hyd a lled y byd Groegaidd, o un noddwr i’r llall. Gellir casglu iddo dreulio amser yn llys Hiero I, unben Siracusa, lle cyfansoddodd farddoniaeth i glodfori buddugoliaethau Hiero a Theron yn y Gemau Olympaidd. Ymwelodd â Delphi ac Athen hefyd, ac ymddengys o’i weithiau iddo ymweld ag ynys Aegina. Roedd ganddo dŷ yn ninas Thebai, a chofnodir i’r tŷ hwnnw gael ei arbed gan Alecsander Fawr o barch i’r bardd pan gipiodd ef y ddinas.

Cyfansoddodd Pindar nifer o wahanol fathau o farddoniaeth: gweithiau (Paean) ac emynau eraill ar gyfer gwyliau crefyddol, cerddi moliant i bobl amlwg, marwnadau a cherddi i ddathlu buddugoliaethau yn y Gemau Olympaidd. Dyddia’r cynharaf o’i gerddi sydd ar glawr o tua 498 CC, yn dathlu buddugoliaeth Hippocleas o Thessalia yn y Gemau Olympaidd y flwyddyn honno.

Gweithiau[golygu]

Yn ôl un awdur o’r henfyd, rhennid gweithiau Pindar yn 17 llyfr gan ysgolhegion yn Llyfrgell Alexandria:

  • 1 llyfr o humnoi - "emynau"
  • 1 llyfr o paianes - "paeanau"
  • 2 lyfr o dithuramboi - "dithyrhambau"
  • 2 lyfr o prosodia - "rhag-gerddi"
  • 3 lyfr o parthenia - "cerddi ar gyfer morwynion"
  • 2 lyfr o huporchemata - "cerddi ar gyfer dawnsio"
  • 1 llyfr o enkomia - "canu mawl"
  • 1 llyfr o threnoi - "marwnadau"
  • 4 llyfr o epinikia - "cerddi buddugoliaeth"

O’r gweithiau hyn, dim ond yr epinikia, y cerddi i ddathlu buddugoliaethau yn y Gemau Olympaidd, sydd wedi eu cadw yn gyflawn. Dim ond rhannau, yn cynnwys dyfyniadau gan awduron eraill, a gadwyd o’r gweddill.