Pendyrus
Pentref a chymuned yng Nghwm Rhondda ym mwrdeisdref sirol Rhondda Cynon Taf yw Pendyrus (Saesneg: Tylorstown). Roedd y boblogaeth yn 2001 yn 4,715.
Sefydlwyd y pentref gan Alred Tylor, a agorodd bwll glo yno yng nghanol y 1800au. Ar 28 Ionawr 1896, collodd 57 o lowyr eu bywydau mewn tanchwa yma. Caeodd y pwll olaf yma yn y 1960au, ac ers hynny mae diweithdra wedi bod yn broblem. Ystyrir ward Pendyrus yn un o ardaloedd mwyaf difreintiedig gorllewin Ewrop. Mae Côr Meibion Pendyrus yn adnabyddus ac yn dod o'r ardal.
Pobl o Bendyrus [golygu]
- Mansel Thomas, cyfansoddwr
- Jimmy Wilde, bocsiwr
Aberaman · Abercwmboi · Abercynon · Aberdâr · Abernant · Aberpennar · Y Beddau · Blaenclydach · Blaencwm · Blaenllechau · Blaenrhondda · Brynna · Brynsadler · Cefn Rhigos · Cefnpennar · Cilfynydd · Coed-elái · Coed-y-cwm · Cwmaman · Cwm-bach · Cwm Clydach · Cwmdâr · Cwm-parc · Cwmpennar · Y Cymer · Dinas Rhondda · Y Ddraenen Wen · Efail Isaf · Fernhill · Ffynnon Taf · Y Gelli · Gilfach Goch · Glan-bad · Glyn-coch · Glyn-taf · Y Groes-faen · Hirwaun · Llanharan · Llanhari · Llanilltud Faerdref · Llantrisant · Llanwynno · Llwydcoed · Llwynypia · Y Maerdy · Meisgyn · Nantgarw · Penderyn · Pendyrus · Penrhiw-ceibr · Penrhiw-fer · Penrhys · Pentre · Pentre'r Eglwys · Pen-yr-englyn · Pen-y-graig · Pen-y-waun · Pont-y-clun · Pont-y-gwaith · Pontypridd · Y Porth · Rhigos · Rhydyfelin · Tanysguboriau · Ton Pentre · Ton-teg · Tonypandy · Tonyrefail · Trealaw · Trebanog · Trecynon · Trefforest · Trehafod · Treherbert · Trehopcyn · Treorci · Trerhondda · Trewiliam · Tynewydd · Wattstown · Ynys-hir · Ynysmaerdy · Ynysybŵl · Ystrad Rhondda