Pegwn y Gogledd

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
1: Pegwn y gogledd ddaearyddiaethol
2: Pegwn y gogledd magnetaidd
3: Pegwn y gogledd daear-fagnetaidd
4: Pegwn y gogledd anghyraeddadwydod

Ar y ddaear, does dim lle i'r gogledd pegwn y gogledd, ond mae pedwar math wahanol o ddiffinio lle cywir pegwn y gogledd (beth bynnag, mae pob ohynyn ym Môr Arctig):

Pegwn y gogledd ddaearyddiaethol[golygu]

Pegwn y gogledd ddaearyddiaethol yw ar 90 gradd gogledd. Dyma'r echel o gwmpas yr hwn ydy'r ddaear yn troi. Does dim tir yn y fan na, ond fel arfer mae meysydd iâ.

Gwnaed y daith gyntaf i begwn y gogledd ddaearyddiaethol gan Robert Peary, Matthew Henson a phedwar Inuit, sef Ootah, Seegloo, Egingway ac Ooqueah. Cyrhaedden nhw ar y 9 Ebrill, 1909. Beth bynnag, mae rhai pobl yn dweud doedden nhw ddim yn cyrraeth y pegwn, ond lle rhai 30 km i'r de, ond oedd Roald Amundsen sydd yn dod o Norwy yn hedfan uwchben uwch pegwn y gogledd mewn awyrlong ym 1926.

Yr Aurora borealis

Pegwn y gogledd magnetaidd[golygu]

Pegwn y gogledd magnetaidd roedd ar 78°18' gogledd, 104°gorllewin ger Ynys Ellef Ringness, un o'r Ynysoedd Queen Elizabeth yn Canada ym 2003. Dyma'r lle ble mae cwmpawd neu pen o fagnet yn wynebu. Defnyddir y pegwn y gogledd magnetaidd ers 1600.

Roedd y daith gyntaf i begwn y gogledd magnetaidd gan James Clark Ross. Cyrhaeddodd y pegwn hwn ar y 1 Mehefin, 1831. Darganfodwyd Roald Amundsen pegwn y gogledd magnetaidd mewn lle typyn wahanol ym 1903. Mewn gwirionedd, mae pegwn magnetaidd yn symyd am dypyn pob blwydden, rhwng 2001 a 2003 tua 40 km pob blwydden.

Pegwn y gogledd daear-fagnetaidd[golygu]

Pegwn y gogledd daear-fagnetaidd yw ar 78°30' gogledd, 69°gorllewin, ger Thule a'r Lasynys. Dyma ble mae Aurora Borealis yn codi.

Taith cyntaf a cyraeddodd y pegwn hon roedd gan David Hempleman-Adams ym 1992.

Pegwn y gogledd anghyraeddadwydod[golygu]

Pegwn y gogledd anghyraeddadwydod yw ar 84°03' gogledd, 174°51' gorllewin. Dyma'r lle pellach o bob arfordir mewn Môr Arctaidd)

Hedfanodd Syr Hubert Wilkins mewn awyren uwchben uwch y pegwn hon ym 1927 ac ym 1958 cyrraeddodd llong o Rwsia'r lle.

Gweler hefyd[golygu]